X
تبلیغات
کلبه ی یس





سرزمین زیبا: ارومیه، میعادگاه آب و نمک
دلیل این امر هم کاملا واضح و روشن است.دریاچه ارویمه که برای همه ما از اهمیت ملی برخوردار است با خطر نابودی مواجه شده و اخبار بسیاری را از ان می شنویم. به هر حال برخی مواقع با تلاش مسوولان حفطت از این دریاچه اتفاقاتی برای جلوگیری از خشکی کامل آن رخ می دهد اما بهتر است تا این دریاچه زیبا کاملا خشک نشده است سری به ارومیه بزنید.



ادامه مطلب

[ دوشنبه 1392/03/27 ] [ 0:1 ] [ یاسان ]

[ ]

[ یکشنبه 1392/03/26 ] [ 23:25 ] [ یاسان ]

[ ]

[ یکشنبه 1392/03/26 ] [ 23:15 ] [ یاسان ]

[ ]

Red Beach, Panjin, China | ساحل سرخ٬ چین

گروه اینترنتی ایران سان | www.IranSun.net


ادامه مطلب

[ یکشنبه 1392/03/26 ] [ 23:14 ] [ یاسان ]

[ ]

[ یکشنبه 1392/03/26 ] [ 23:13 ] [ یاسان ]

[ ]

[ یکشنبه 1392/03/26 ] [ 23:11 ] [ یاسان ]

[ ]

[ یکشنبه 1392/03/26 ] [ 23:9 ] [ یاسان ]

[ ]

گروه اینترنتی ایران سان

دلم می خواست زمان را به عقب باز می گرداندم ….
نه برای اینکه آنهایی که رفتند را باز گردانم …
برای اینکه نگذارم بیایند … !!

گروه اینترنتی ایران سان

آن قدر که از دیروز میترسم
هراس از فردا ندارم
فردا شاید بیایی …
اما …
دیروز رفتی …



گروه اینترنتی ایران سان

پاییز !!! فصل برگ و باران ، فصل تجسم تو ، فصل بی‌فصلی … فصل وصل …

گروه اینترنتی ایران سان

وقتی می روی
تمام چیزهای عادی
یادگاری می شوند
حساس می شوند
ترک بر می دارند

بر مبل نمی شود نشست
که تو آنجا نشسته بوده ای
هوا را نمی شود نفس کشید
که عطر تو آنجا بوده است

وقتی نیستی
همه چیز
تو را یادآوری می کند
تو را و نبودنت را…

گروه اینترنتی ایران سان

از چشم هیچ کسی نمی شود خواند که دوستتان دارد یا نه …. !
بس که برای نفر قبلی گریه کرده ، حالت چشمانش عوض شده !!

روزگاری خواهد رسید…..همچنان که در آغوش دیگری خفته ای به یاد من ستاره ها را خواهی شمرد تا آرام شوی…

دور دیوارۀ موّاج زمین می چرخیم
و برای عطش چلچله ها می خوانیم:
” لعل لبهای تو پیمانه من..
.. کلبه معرفتم خانۀ تو ..”
من و تو می خندیم
به تمام دل بی درد زمان،
به هوسهای لذیذ،
به سپیدار بلند،
و در این سوداییم
که در این سایۀ بی دغدغه چرتی بزنیم ..

گروه اینترنتی ایران سان

امروز دلم یه جای خالی میخواد کیلومترها خالی میخواهم از ته دل داد بزنم خیلی پرم …

یِڪ نخ سیــــگآر وَ کُلـی ﺧﺂﻃِﺮِِه اَز تُــو !

اِمــشَب هَمـِﮧ رآ ﺩﻭﺩ مـی ڪُـنَـﻢ…

گروه اینترنتی ایران سان

دلـمان که میـگیــرَد…! تـاوان ِ لـَحظـه هـایی اسـت ک ِ دل میـبَنـدیم …!!!

چـــه فرقی دارد چـــه کـسی میگوید نــوش ! قـــهوه و زندگـی و ویسکـی هــــــمه تلـــخند . . . !

[ یکشنبه 1392/03/26 ] [ 23:8 ] [ یاسان ]

[ ]


اهااااااا به این میگن مرد
به اون میگن زن !


ادامه مطلب

[ یکشنبه 1392/03/26 ] [ 23:5 ] [ یاسان ]

[ ]

خدایا
     اسان بودن دشوار است اسانم کن
    
 خداوندا!

           
کلام تو بودن دشوار است بارانم کن

    
خدایا  خداوندا !

       
  ان نیستم که باید

    
انم کن


خدایی که همین نزدیکیست...

به همه چیز حتی بدترین اتفاقات زندگی ام لبخند میزنم...
با تلخ ترین جریانات زندگی راه می آیم...
با همه ی آهنگ هایش شادمانانه می رقصم...
چون به وجود خدایی معتقدم که همه چیز را می داند و چون دوستش دارم می دانم دوستم دارد...
خدایی که بسیاری، خواسته های او را قسمت می نامند


[ یکشنبه 1392/03/26 ] [ 22:8 ] [ یاسان ]

[ ]

از تصادف جان سالم به در برده بود و می گفت

زندگی اش را مدیون ماشین مدل بالایش است

وخدا همچنان لبخند میزد



ادامه مطلب

[ یکشنبه 1392/03/26 ] [ 21:53 ] [ یاسان ]

[ ]

به نام خدا

روز چهارشنبه 92/3/22ساعت6 صب تا14                 9 ساعته

روز پنجشنبه 92/3/23 ساعت 6صب تا18                 12 ساعته

روز جمهه   92/3/24 ساعت 6 صب تا 18                 12 ساعته

روزشنبه            تعطیل خط شیشه      

روزیکشنبه    92/3/26

[ یکشنبه 1392/03/26 ] [ 14:38 ] [ یاسان ]

[ ]


ولادت حضرت مهدي (عج) و ايام نيمه شعبان پيشاپيش مبارك


سوسوی ستارگان آسمان در التهاب انتظار فرج توست


عاقبت وقت خوش ديدار مهدي ميرسد
پرتو رخشنده رخسار مهدي ميرسد

تابش خورشيد روي او نمايان ميشود
دور برخورداري از انوار مهدي ميرسد

عاقبت گردد نصيب ما رخش از سوي حق
عاقبت آن رحمت از دادار مهدي ميرسد

ميشود دنيا همه عدل و صفا و يکدلي
وقت فيض از نعمت بسيار مهدي ميرسد

سايه سار امن و زيباي کريمه دولتش
آن تماشاي گل گلزار مهدي ميرسد

جمله عالم شده مملو ز ياد و نام او
لذت شيريني گفتار مهدي ميرسد

عاشقان پيچيده بوي عطر نرگس هر طرف
هر کسي بيني از او اخبار مهدي ميرسد

 

               *** یا مهدی ادرکنی ***



[تصویر:  8sg42l124otwwwphwee.jpg]
.

ان مرد خواهد امد

ان مرد در باران خواهد امد

ان مرد....

اهمیت نیمه شعبان آنقدر بالا است که آن را در حد شب قدر دانسته اند. تلاش کردیم تا بازتاب این مسئله در احادیث وارد شده از ائمه معصومین (ع) تقدیم کاربران باشگاه شبانه کنیم.


پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله و سلم فرمودند:


در شب نيمه‌ شعبان روزي‌ها تقسيم مي‌شود و عمر مردم معين مي‌گردد و روندگان به حج نامشان نوشته مي‌شود و خداي تعالي در خلق خود افراد بيشماري را مي‌آمرزد. (مفاتيح الجنان)
********************
امام باقر عليه السلام فرمودند:

شب نيمه‌ شعبان بعد از ليله القدر، برترين شب‌هاست. خداوند در آن شب فضل خود را به بندگان عطا مي‌فرمايد و ايشان را به كرم خويش مي‌آمرزد. پس در تقرب جستن به سوي خداي تعالي كوشش كنيد زيرا خداوند به ذات مقدسش قسم ياد فرموده است كه هيچ سائلي را در آن شب از درگاه خود دست خالي برنگرداند مادامي كه خواسته‌ او معصيت نباشد و خداوند آن شب را به ما اختصاص داده است. پس در دعا و ثنا بر خداي تعالي در آن شب كوشش نماييد. (مفاتيح الجنان)

********************
دعاي شب نيمه‌ شعبان

هر كس در شب نيمه‌ شعبان 21 مرتبه اين دعا را مابين نماز مغرب و عشاء، قبل از آنكه سخني بگويد بخواند، تا شب نيمه‌ شعبان سال بعد به فرمان خدا، هيچ مكروهي به او نرسد و اگر عمر او تمام شده باشد، خداوند عمر دوباره به او كرامت فرمايد.

بسم الله الرحمن الرحيم
اللهم انك عليم حليم ذو اناة و لا طاقة لنا بحكمك يا الله يا الله يا الله، الامان الامان الامان من الطاعون و الوباء و موت الفجأة و سوء القضاء و شماتة الاعداء، ربنا اكشف عنّا العذاب انا موقنون برحمتك يا ارحم الراحمين.
(از كتاب عنوان الكلام مرحوم ملا محمدباقر فشاركي ص 210)
********************
قرائت قرآن در شب نيمه‌ شعبان

هر كس در شب نيمه‌ شعبان سه مرتبه سوره‌ ياسين را بخواند، مرتبه‌ اول به نيت طول عمر، مرتبه‌ دوم به نيت توانگري و مرتبه‌ سوم به نيت دفع بليات، در آن سال از آفات و فقر در امان مي‌ماند و عمر او طولاني مي‌گردد. پس از تمام كردن سوره در هر مرتبه دعاي زير را با تضرّع بخواند:

بسم الله الرحمن الرحيم

اللهم يا ذَالمنِّ لا يُمَنُّ عليك يا ذالطَّولِ لا اله الا انت، انت ظهرُ اللاجين و جارُ المستجيرين و امان الخائفين اِن كُنتُ شقيّاً محروماً مُقْتِراً في الرزق، فامحُ في امِّ الكتاب شقاوتي و حرماني و اقتارِ رزقي و اثبتني عندك مرزوقاً موفِّقاً للخيراتِ، فانك قُلتَ في كتابكَ المنزل يمحواللهُ ما يشاءُ و عندهُ امُّ الكتابِ.
********************

زيارت امام حسين (ع) در شب نيمه‌ شعبان

بايد دانست كه زيارت سيدالشهداء عليه‌السلام در شب نيمه‌ شعبان بسيار سفارش شده است و ساده‌ترين زيارت كه مي‌توان در همه وقت آن حضرت را به آن زيارت نمود آن است كه سه مرتبه بگويي:
صلي الله عليك يا ابا عبدالله
و يا اينكه بگويي:
السلام عليك يا اباعبدالله السلام عليك و رحمة الله و بركاته
كه خداوند سلام تو را به آن حضرت مي‌رساند.
********************
روز نيمه‌ شعبان

روز نيمه‌ شعبان روز ميلاد باسعادت امام زمان حضرت حجة ابن الحسن العسكري عجل تعالي فرجه الشريف است و بسيار شايسته است زيارت آن حضرت و دعا كردن بر فرج آن حضرت و درخواست از خداوند براي تعجيل در ظهور آن بزرگوار.

چگونگي دعا كردن بر امام زمان (عجل الله تعالي فرجه الشريف)

اول: از خداوند بخواهيم كه در فرج آن حضرت تعجيل كند مثل اينكه بگوييم:
اللهم عجل لوليك الفرج يا بگوييم اللهم عجل فرج وليك
دوم: اگر كسي براي ظهور و فرج آن بزرگوار دعا كرد آمين بگوييم.
سوم: از خداوند بخواهيم كه فرج آل محمد را نزديك گرداند.
چهارم: فرج و گشايش در امر همه‌ي مؤمنين را از خداوند بخواهيم.
پنجم: از خداوند درخواست كنيم كه اسباب و مقدمات ظهور آن حضرت را فراهم كند.
ششم: از خداوند بخواهيم كه گناهاني كه سبب به تأخير افتادن فرج آن حضرت شده است را بيامرزد.
هفتم: نابودي دشمنان آن حضرا را از خداوند بخواهيم.
هشتم: از خداوند بخواهيم تا با ظهور امام زمان عليه السلام قلب آن حضرت و قلب مقدس حضرت سيدالشهداء و قلوب مؤمنين را تشفّي دهد.


ادامه مطلب

[ سه شنبه 1392/03/21 ] [ 20:25 ] [ یاسان ]

[ ]


*** ياد خدا آرام بخش دلهاست ***

عکسهای زیبا در ادامه مطلب ...


ادامه مطلب

[ سه شنبه 1392/03/21 ] [ 18:13 ] [ یاسان ]

[ ]

خدایی مهربانتر
[تصویر:  l0eprb7ajqw4y86jez18.gif]
[تصویر:  jge4lp8btwezvsqyhb3r.jpg]

روزی سوراخ کوچکی در یک پیله ظاهر شد . شخصی نشست و ساعتها تقلای پروانه برای بیرون آمدن از سوراخ کوچک پیله راتماشا کرد.
ناگهان تقلای پروانه متوقف شدو به نظر رسید که خسته شده و دیگر نمی تواند به تلاشش ادامه دهد.

آن شخص خواست به پروانه کمک کندو با یك قیچی سوراخ پیله را گشاد کرد.
پروانه به راحتی از پیله خارج شد اما جثه اش ضعیٿ و بالهایش چروکیده بودند.

آن شخص به تماشای پروانه ادامه داد .
او انتظار داشت پر پروانه گسترده و مستحکم شود و پرواز كند؛
اما نه تنها چنین نشد و برعكس ، پروانه ناچار شد همه عمر را روی زمین بخزد و هرگز نتوانست پرواز کند .

آن شخص مهربان نفهمید که محدودیت پیله و تقلا برای خارج شدن از سوراخ ریز آن را خدا برای پروانه قرار داده بود تا به آن وسیله مایعی از بدنش ترشح شود و پس از خروج از پیله به او امکان پرواز دهد .

گاهی اوقات در زندگی فقط به تقلا نیاز داریم.
اگر خداوند مقرر میکرد بدون هیچ مشکلی زندگی کنیم فلج میشدیم ؛به اندازه کافی قوی نمیشدیم و هر گز نمی توانستیم پرواز کنیم...

[ سه شنبه 1392/03/21 ] [ 17:23 ] [ یاسان ]

[ ]

خانه دوست


من دلم می خواهدخانه ای داشته باشم

پردوست کنج هر دیوارش دوستهایم بنشینند آرام

گل بگویندوهمه گل شنوند شرط واردگشتن

شست وشوی دل هاست

شرط آن داشتن یک دل بی رنگ وریاست

بر درش برگ گلی میکوبم روی آن برگ نویسم


سهراب سپهری


ادامه مطلب

[ سه شنبه 1392/03/21 ] [ 16:59 ] [ یاسان ]

[ ]


لحظه ی خدایی

آینده ام را کشیده ام

حالا چیزی درونم می گوید...

وقت رنگ آمیزیست!



ادامه مطلب

[ سه شنبه 1392/03/21 ] [ 16:43 ] [ یاسان ]

[ ]

شهرداری ارومیه


ادامه مطلب

[ پنجشنبه 1392/03/16 ] [ 21:33 ] [ یاسان ]

[ ]

از زبونه کلبه
گاهی بارون میاد دلت میگیره...
غم یه دنیا از دلت بیرون نمیره...
گاهی شاد شادی قد دریا...
غم هاتو ریختی دور چه زیبا...
گاهی دنیا فقط اتاقته...
یه کاغذ یه قلم سوادته...
گاهی بارون میاد ولی شاد شادی...
نمیخوای بلرزی جلو هیچ بادی...
بازم بارون میاد و دلت میگیره...
دلی که دل نیست بذار بگیره...
دلی که آزاده مثل نفس...
مثل پرواز پرنده توی قفس...
دلی که فکر میکنه دنیا قشنگه...
تفاوت آدماش فقط به رنگه...
گاهی بارون میاد و موندی وسط...
این بار دیگه چیز مهمی نمونده واست...
تنها حسی که داری خیس شدنه...
زیر تگرگی که کارش زدنه...
تگرگ میزنه و برات مهم نیست...
که این وسط صفر بمونی یا که بیست...
صفر باش بیست باش خودت باش...
به هرچی اعتقاد داری همون باش...
گاهی صفر صفری ولی خود بیستی...
گاهی بیست باشی هم دیگه بیست نیستی...
گاهی تنها چیزی که میخوای نفسه...
یه همدم دو تا بال بی قفسه...
میخوای دور شی از هرچی که هست...
از غم و غصه از اون قفس...
دور میشی میخندی که آزادی...
بال میزنی و تو آغوش بادی...
نیست بارونی ولی باز دلت گرفت...
واسه قفسی که توش دلت می گرفت...
برمیگردی و میری تو قفس...
این بار با عشق با همنفس...
گاهی دلت میگیره واسه یه قفس...
قفسی که هیچه بی همنفس...
بال زدی بیست بودی صفر شدی...
صفر بودی بال زدی بیست شدی...
گاهی صفر صفری ولی خود بیستی...
گاهی بیست باشی هم دیگه بیست نیستی...
 
 


ادامه مطلب

[ سه شنبه 1392/03/14 ] [ 20:21 ] [ یاسان ]

[ ]

[ سه شنبه 1392/03/14 ] [ 20:6 ] [ یاسان ]

[ ]

1- سپاس خدای را که فرمانروای ستوده، مالک محبوب، نقش بند هر مولود ، پناهگاه هر رانده شده است


2- هموار کننده زمين و استوار کننده کوهها و فرستنده باران ها و آسان کننده نيازها و آگاه به رازها و درک کننده آنها نابود کننده املاک و از بين برنده آنها


3- درخواست ها وآرزو ها را پاسخ گفت و صحــرا ها را گسترش داد و شنهـا را روان ساخت


4- او را به ستايشی جاودانه می ستــايم و او را يگـانه می دانم آن گونه که عاشـق نالان او را يگــانه می داند و اوست خــدايی که جز او خدايی برای امتها نيست کسی که هيچ مانعی او را از عدالت و مساوات باز ندارد

[ یکشنبه 1392/03/12 ] [ 12:22 ] [ یاسان ]

[ ]


راه كارهاي برداشت ، نگهداري، درجه بندي وبسته بندي مركبات
مقدمه
مركبات از مهمترين ميو ه هاي گرمسيري و باغباني در جهان به شمار ميرود. نواحي توليد مركبات در امتداد كمربند وسيعي بوده كه از خط استوا شروع شده و در هر دو طرف آن تا عرض 35 درجه شمالي و جنوبي گسترش يافته است. طبق برآوردهاي انجام شده، ميزان ضايعات مركبات بين 28 تا 31 درصد تخمين زده م يشود. با توجه به اينكه ميزان توليد تنها ميوه پرتقال 1900000 تن در سال ميلادي 2004 است لذا با فرض 30 درصد ضايعات، حدود 570000 تن ميوه پرتقال پس از توليد با هزينه هاي زياد، ضايع شده و از بين ميرود.
براي هر يك از مركبات ديگر نيز م يتوان نسبت به توليدشان اين مقدار را محاسبه كرد. لذا مطالعه و آگاهي از رو شهاي مختلفي كه منتج به كاهش ميزان ضايعات شود از اهميت بسياري برخوردار است. جا دارد در ايران به مسايل پس از برداشت توجه بيشتري شده و با مراعات نكات فني، ازايجاد ضايعات در محصول جلوگيري نمود يا آن را به حداقل ممكن رساند
 علاوه بر ضايعات فيزيكي محصول، هرگونه اختلال در كيفيت ظاهري، بافت و عطر و طعم محصول نيز جزء ضايعات محصول محسوب ميشود.
بنابراين اهميت و نقش فيزيولوژي و تكنولوژي پس از
برداشت در كاهش ضايعات و حفظ كيفيت محصولات بيشتر ميشود.
-1علل ضايعات مركبات
 
1-1 صدمات مكانيكي
صدمه دراثر فشردگي يا وسايل نوك تيز خراش پوستي ميوهصدمات مكانيكي ناشي از مراحل مختلف برداشت تا عرضه به بازار مصرف، بي احتياتي درعمليات برداشت، جابجايي، بست هبندي ،بارگيري وتخليه ميو ه ها خسار تهايي به آ نها وارد ميكند كه مهمترين آ نها خراش، بريدگي، ترك، سايش و لهيدگي، خراشيدگي با ناخن و فشار باانگشت است
. صدمات ناشي از عمليات مختلف روي ميو ه ها در كارگا ههاي بسته بندي مانند لرزش و تكان در موقع حمل و نقل نيز در
افزايش ضايعات سهم بسزايي داشته كه بعدا در اين مورد بيشتر بحث خواهد شد.
1-2 بيمار يهاي پاتولوژيكي
خسارات ناشي از عوامل بيمار يزا در ميو ه هاي مركبات در طي مراحل برداشت، جابجايي و حمل و نقل تا رسيدن آ نها به بازار مصرف به سرعت انجام م يگيرد. اين عوامل بيمار يزا بيشتر از انواع قار چها و باكتر يها هستند كه محصول را قبل از بلوغ يا بعد از بلوغ و رسيدن و برداشت يا در حين حمل و نقل و توزيع آلوده مينمايند. ميو ه هاي بالغ مركبات بسيار حساس به حمله عوامل بيمار يزا هستند كه نياز به رطوبت بالا و عناصر غذايي دارند.
)Digitatum Penicillium( ازمهمترين بيمار يهاي پاتولوژيكي در مركبات ميتوان به كپك سبز
پوسيدگي دم ميوه ،) Geotericumcandidum ( پوسيدگي ترش Italicum .P( ( كپك آبي
Diplodia natalensis( ( ميوه مركز پوسيدگي و ) Alternaria citri ( قبل آلودگي در .نمود اشاره
از برداشت، قار چها معمولا از راه پوست، روزنه هاي طبيعي، زخمها و خرا شهاي پوست به درون بافت ميوه نفوذ مينمايند.
اسپورهاي قارچ در زخمهاي روي ميوه كه مواد غذايي و رطوبت كافي فراهم است جوانه زده، آلودگي و فساد ميوه را فراهم مينمايند.
از مهمترين منابع آلودگي قارچي به موارد زير ميتوان اشاره كرد:
1.        ميو ه هاي كپ كزده و ريزش يافته بر روي زمين كه از راه زخمهاي پوستي آلوده شده اند
2.        هرس نكردن شاخ هها كه باعث زخمي شدن ميو ه ها ميشود 
3.        افتادن و جراحت ميو ه ها برداشت شده از درخت 
از عمده را ههاي كنترل منابع آلودگي قارچي به اين موارد ميتوان اشاره كرد:
1.        هرس شاخ ههاي نرك
2.        هرس شاخه ها با هدف نفوذ نور و جريان هواي بيشتر به داخل تاج درخت 
3.        برداشت زودتر از موعد ميو ه هايي كه حساس به تركيدگي هستند 
4.        برداشت قبل ازريزش ميو ه ها و عدم مخلوط نمودن ميو ه هاي زيردرختي با ميو ه هاي تازه 
1-3 ناهنجار يهاي فيزيولوژيكي
شامل تخريب بافت يا اختلال در متابوليسم ميوه در اثر عواملي غير از بيمار يها و صدمات مكانيكي است.
عوامل ناهنجاري را ميتوان به دو تقسيم كرد. ( (injury Chilling
دسته عوامل دروني مثل پيري و عوامل محيطي مثل سرمازدگي
كنترل اختلالات بيروني از دروني ساده تر است. با دقت در ميزان درجه حرارت، رطوبت نسبي و تركيب اتمسفر داخل انبار به خصوص ميزان اتيلن ميتوان كيفيت ميوه را حفظ نمود. سرمازدگي ميو ه ها، معمولا در دماي زير 10 درجه سانتيگراد رخ ميدهد. اين آسيب، در كوتاه مدت ممكن است علايم مشخصي نداشته باشد ولي در بلند مدت همراه با ساير عوامل بيماري زا فساد ميوه را فراهم ميكند
از ديگر ناهنجار يهاي پس از برداشت ميتوان به يخزدگي
Freezing Injury، گرمازدگي Heat Injury) ) ، مركبات پوست روغني هاي لكه Oleocellosis ) ) ، پوست شدن چروك  ( Creasingاشاره نمود
. چيدن ميوه سرد، انباشته كردن و فشرده (Aging ) و پيري (Puffiness ) پف كردن پوست (Deformation ) ، بدشكلي ميوه شدن سطح ميو ه ها در طول برداشت ميتواند باعث پاره شدن غد ه هاي روغني به ويژه زماني كه ميو ه ها داراي سطح ترد و آماس شده هستند يا روي هم انباشته هستند، شود. غده هاي آسيب ديده از خود مايع روغن مانندي ترشح ميكنند كه نه تنها باعث ايجاد سوختگي بر روي پوست ميوه ميشوند بلكه محل مناسبي جهت رشد اسپورهاي قار چهاي سبز و آبي هستند كه باعث فساد ميوه ميشوند. در هواي گرم ازچيدن ميو ه ها اجتناب شود چون درختان تحت تنش بوده و خطر پوسيدگي انتهايي ساقه را به همراه دارد بلافاصله بعد از برداشت اقدام به خنك كردن ميو ه ها نموده و سپس تا حد امكان با يك قارچكش مناسب ضدعفوني گردند. ميو ه هايي كه همراه با بخشي از ساقه برداشت ميشوند باعث آسيب پوستي به ساير ميو ه ها  زماني كه در داخل يك جعبه قرار داده شد ه اند ميشوند. برداشت سريع و خشن ميو ه هاي نرم يا پژمرده باعث جدا شدن بخشي از پوست ميشود كه مستعد نفوذ اسپور قارچها ست.
-2زمان برداشت
به طور كلي در فصل زمستان برداشت در ساعات گرم روز به منظورجلوگيري از ايجاد عارضه لكه روغني پوست انجام ميشود. در حالي كه در تابستان در ساعات خنك اقدام به برداشت نموده و بايد توجه نمود كه از برداشت ميوه هاي چروكيده اجتناب نموده و حتما قبل ازبرداشت اقدام به آبياري درختان نمود. ضمن اينكه فاصله لازم بعد از آبياري را جهت برداشت نيز حفظ نمود تا ميو ه ها در حالت آماس شديد برداشت نگردند.
كيفيت، انبارماني، ابتلا به ناهنجار يها و بيمار يهاي گوناگون در مركبات تابع عوامل گوناگون از جمله:
 برداشت در زمان مناسب رسيدگي است.
6ماه روي درخت ميماند. در نواحي گرمسير حتي اين مدت نگهداري برروي درخت طولاني تر نيز ميشود ميوه مركبات12 ماه
بنابراين شاخصهاي مختلفي جهت برداشت به موقع ميوه وجود دارد كه درذيل به طور اجمال به اهم آ نها اشاره ميشود:
الف- رنگ پوست ميوه:
اين شاخص در بعضي از مناطق نيمه گرمسير معتبر نيست زيرا تغيير رنگ سبز به زرد نياز به سرما دارد. براي اندازه گيري رنگ معمولا از زاويه رنگ يا كروما ستفاده ميشود
ب. طعم ميوه:
نيز گاهي به عنوان شاخص برداشت استفاده ميشود. اين شاخص با توجه به ذايقه افراد مختلف فرق نموده و نميتواند معيار دقيقي باشد.
مقدار آب ميوه و شكست رنگ به ، TA/TSS نسبت ، (TA ) درصد اسيد قابل تيتر ، TSS 
 ج. فاكتورهايي چون درصد كل مواد جامد محلول:
 دقي قتر از ساير رو شها بوده و با توجه به شرايط آب و TSSTA / عنوان شاخص بلوغ ميوه استفاده ميشود. دراين ميان شاخص نسبت هوايي، مقدار آن در هنگام رسيدن ميوه در همان منطقه تعيين ميگردد.
است. TA/SS نسبت ، TSS به طور كلي معيار برداشت برخي از ارقام مركبات بر اساس ميزان حداقل درصد عصاره در جدول زير آمده است:
-3 عوامل ايجادكننده زخم در پوست ميوه بر شهاي ناشي از نوك قيچي 
1.        وجود ساقه هاي بلند )دم ميوه( 
2.        كشيدن ميوه با بي دقتي 
3.        ايجاد زخم در سطح ميوه توسط شاخ ههاي نرك خشك شده و تيغها 
4.        كوبيده و ساييده شدن ميو هها روي درخت توسط نردبان 
5.        زخم شدن پوست ميوه توسط ناخن هاي انگشت 
6.        فشرده شدن ميو ههاي داخل كيسه برداشت در مقابل و زير نردبان 
7.        وجود سنگريزه در داخل سطلهاي برداشت ميوه 
8.        شكافته شدن پوست ميوه در اثرفشار ناشي از تجمع ميو ه ها درجعبه هاي بزرگ 
9.        بيرو ن زدگي ميخها از سطح جعبه ها 
10.     تكان خوردن جعبه ها هنگام انتقال در جاد ه هاي ناصاف و بي دقتي در جابه جايي جعبه ها 
4 نكات فني قابل توجه در زمان برداشت ميوه :
1.        زمان برداشت ميوه بايد طوري تعيين و شروع شود كه نسبت كمتر از 8 نباشد. TA/TSS 
2.        تا حد امكان سعي شود برداشت محصول در ساعات خنك روزانجام شده و امكان نگهداري آ نها در سايه تا زمان انتقال از باغ به انبار يا بازار فراهم شود.
3.        ميو ه هاي مركبات ترجيحا به وسيله قيچي باغباني مخصوص )نوك گرد( برداشت شود. در صورت برداشت با دست، از روش صحيح
4.        پيچاندن كج كردن و كشيدن به منظور جلوگيري از آسيب ديدن محل اتصال ميوه به ساقه استفاده شود.
5.        در نواحي خشك كه پوسيدگي پن يسيليومي رايج است سعي شود نارنگي با قيچي برداشت شود
6.        بارندگي در طول برداشت يا بعد از برداشت سبب توليد ضايعات كپك زده شده، بنابراين تا حد ممكن ميو هها در شرايط خشك برداشت شود.
7.        براي برداشت ميوه از كيسه هاي مخصوص برداشت يا سطلهاي مخصوص لاستيكي استفاده شده و تخليه ميوه به آرامي و بدون آسيب 
8.        رسيدن به ميوه به روش غلطيدن صورت گيرد.
9.        در موقع برداشت ميو ه ها به منظور جلوگيري از ايجاد زخم در سطح پوست، كارگران بايد داراي ناخ نهاي كوتاه بوده و از دستكش 
10.     استفاده نمايند.
11.     از مخلوط كردن ميو ه هايي كه قبل از برداشت روي خاك افتاد ه اند با ميو ه هاي تازه چيده شده خوداري شود. اين ميو ه ها بايد به طور جداگانه جمع آوري و مصرف شود و از ورود آ نها به نبار جلوگيري شود.
12.     ابعاد جعبه، استحكام جعبه، صافي و زبر نبودن داخل جعبه و همچنين پاكيزگي جعبه از مشخصات يك جعبه خوب ميوه است. 
13.     در تابستان جعبه هاي پر شده را مقداري مرطوب كنيد تا علاوه بر كاهش دماي محصول، از چروكيده شدن پوست ميو ه ها جلوگيري شود  بهتر است ميو ه هاي مركبات بلافاصله پس از برداشت به انبار يا سردخانه حمل شود واز قرار دادن محصول برداشتي در محوطه باغ به دليل نوسانات آب و هوايي و احتمال بارندگي خودداري شود.
-5 تميز و شستشونمودن
1.        در ابتدا خاكريزه ها و سنگريز ه ها ممكن است به صورت دستي يا الك كردن حذف شوند
2.        . سپس توليدات شسته شده، برس خورده يا اينكه با استفاده از يك پارچه تميز ميشوند.
3.        اين عمل بدون هيچ گونه آسيب پوستي )زخم( كه ميتواند خود منشاء آلودگي باشد انجام ميشود.
4.        در محصولاتي مانند انبه و موز كه در نتيجه زخم، نوعي مايع چسبناك در سطح پوست ميوه جمع ميشود، آب باعث تميز شدن سطح ميوه ميشود.
5.        در مركبات در صورت استفاده از آب جهت شستشوي ميوه، بلافاصله از مواد قارچكش استفاده شود.
6.        سعي شود از آب جاري و تميز استفاده شده و از آب در حال گردش جهت شستشوي ميو ه ها خودداري شود. زيرا اين آب به شدت توسط ميكرو ارگانيسم هاي عامل پوسيدگي ميو ه ها آلوده شده و باعث آلوده شدن و در نهايت فساد ميو ه هاي شسته شده ميشود.
7.        به طور كلي مواد آنتي باكتريال موثر و قابل قبول براي ضدعفوني آب مورد استفاده در شستشوي ميو ه ها وجود ندارد
8.        . هيپوكلري تها وايتكس( يا گاز كلرين ممكن است به آب مورد استفاده در برخي از توليدات تجاري افزوده شود.
9.        از اين روش در آب مورد استفاده در كارگا ههاي كوچك استفاده نميشود. به دليل اينكه مواد موثر آب، به سرعت توسط مواد آلي
10.     و بقاياي گياهي موجود در آب غير فعال ميشود. مشاهده انداز ه گيري ميزان تركيبات كلرين موجوددرآب و سپس جايگزين نمودن معادل
11.     ميزان مصرف آن، عملي مشكل است. درنهايت ميو ه هايي كه تحت تيمار با مواد ضدعفوني كننده قرار گرفته اند مجددا با آبپاشي شستشو داده شده تا خطر بقاياي آ نها به حداقل ممكن برسد.
6 تيمارهاي ميوه قبل ازانبار يا سردخانه
 
6-1 تيمار با قارچكش
پوسيدگي در ميو ه ها، توسط قار چها يا باكتر يها ايجاد ميشود كه عامل اصلي كاهش توليد در طول دوره بازاريابي است. آلودگي ممكن
است قبل يا بعد از برداشت با نفوذ از محلهاي زخمي يا نفوذ مستقيم از راه پوست صورت گيرد. آلودگي هاي قبل از برداشت به ويژه در ميو ه ها، به حالت ركود باقي مانده و وقتي كه ميو ه ها ميرسند شروع به فعاليت وتوسعه مينمايند.
از قارچك شها در ميو ه هايي )سيب، موز و مركبات( كه به مدت زيادي درانبار قابليت نگهداري دارند استفاده ميشود. در اين حالت قارچ كشها معمولا بعد از اينكه ميو ه ها شستشو شده و آبكش شدند استفاده ميشود. شكل مورد استفاده بيشتر پودر و تابل يا تركيب امولسيون است. در حالت سوسپانسيون در طول استفاده ممكن است قارچكش ته نشين شود كه بايد به طور مداوم همزده شود. در حالتي كه ميو ه ها از ارتفاع مشخصي به داخل محلول قارچكش پرتاب ميشوند نيازبه همزدن مداوم نيست.
در كارگا ههاي كوچك، كاربردقارچكش به دو صورت است:
1روش غوطه وري ميو ه ها: -
محلو لهاي قارچكش به صورت دستي آماده شده و با دست همزده ميشوند. ميو ه ها در
سبدهاي سيمي سوراخدار قرار داده شده و سپس در محلول قارچكش فرو برده ميشوند.
ميو ه ها سپس آبكش شده و درشرايط فضاي باز و سايه خشك ميشوند.
2 روش اسپري قارچكش: -
ميو ه ها روي يك سيني يا صفحه تخت قرار گرفته و به وسيله يك اسپري دستي محلول قارچكش بر روي ميو ه ها پاشيده ميشود. كاملا مكانيزه بوده و همزمان كه ميو ه ها بر روي يك نقاله مشبك قرار دارند از ميان فضايي كه در آن قارچكش اسپري ميشود عبور ميكنند. از رو شهاي ديگر چون دود دادن، گردپاشي و بخاردهي نيز در سطوح بزرگ استفاده ميشود.
6-2 واكس زدن
استفاده از واكس يا پوششهاي مشابه به منظور افزايش براق شدن ميوه و كاهش آب از دستدهي ميوه به كار ميرود. معمولا مقدار 5 تا 2 ليتر به ازاي هر تن ميوه واكس تهيه ميشود. همزمان كه ميو ه ها برس خورده و تميز ميشوند، واكس به وسيله دو عدد نازل بر روي ميو ه ها اسپري ميشود. برسها به طور روزانه تميز ميشوند تا از اجتماع و خشك شدن واكس بر روي آ نها خودداري شود. واكسها همچنين به صورت محلو ل پاشي، مه و يا كف در سطح فرآورده به كار برده ميشوند و يا اينكه فرآورده را از درون تانكهاي محتوي امولسيون واكس ميگذرانند. رطوبت موجود در واكس سطح ميوه، با استفاده از جريان سريع هوا يا هواي گرم به تدريج خشك ميشود.
6-3 گرمادرماني
روشي است كه پس از برداشت درمركبات جهت افزايش مقاومت ميوه به صدمات وارده در طول انتقال، انبارداري و فروش انجام ميشود.
هدف از اين كار التيام زخمها، كاهش حساسيتميو ه ها به سرمازدگي،كنترل بعضي از بيمار يهاي انباري و حفظ كيفيت ميوه است. در طول گرمادرماني، لايه سطحي بافت )پريدرم( به ويژه در محلهاي زخم، چوبي ميشود. تيمارحرارتي به چند روش از جمله سه روش استفاده از بخار آب گرم 2.-استفاده از هواي داغ و 3. استفاده ازآب گرم انجام م يشود. در رو شهاي اول و دوم مدت زمان تيمار طولاني تر و دماي مورد استفاده پايين تر است و سطح محصول به طور يك نواخت تيمار نميشود. به علاوه، هواي داغ نيز باعث تبخير آب و كاهش وزن محصول ميگردد، در حالي كه تيمار آب گرم اين معايب را نداشته و به دليل نفوذ آب در منافذ پوست، ميكرو ارگانيس مهاي موجود در منافذ را به طور موثري از بين ميبرد.
6-4 پوشش هاي فيزيكي
با قرار دادن پوشش فيزيكي دراطراف محصول، سرعت هوايي كه از سطح آن ميگذرد كاهش يافته و سبب به وجود آمدن اتمسفري اشباع
از رطوبت ميگردد. بدين وسيله ميتوان از دستدهي آب محصول را به طور موثري كاهش داد. در اين حالت، فعاليت تنفسي بدون تحت
تاثير قرار گرفتن دماي انبار معمولي ادامه يافته و با جلوگيري از كاهش از دست دادن آب، ميوه سفت تر و شفاف باقي ميماند و به دليل
كاهش تعرق، پيري ميوه نيز به تاخير افتاده ودرنتيجه طعم، شكل و شفافيت ميوه به مدت طولاني تري حفظ ميشود. اين نوع بسته بندي با جلوگيري از تنش آب ميو ه هاي برداشت شده، مانع از آسيب فيزيولوژيكي ميشود، ولي اين تكنيك ممكن است سبب افزايش پوسيدگي در اثر اتمسفر اشباع از آب ميوه در داخل بسته گردد. بنابراين تهويه كافي براي كنترل رطوبت جهت اجتناب از پوسيدگي بيش از حد ضرورت دارد. گاهي همزمان با پوشش پلاستيكي، اقدام به اسپري محلول جيبرلين به فضاي دروني آن نموده كه باعث تاخير در پيري پوست ميشود. ميو ه هاي گريپ فروت كه داخل پوشش پل ياتيلن پيچيده شده بودند در يك انبار با تهويه هواي سرد در شبها به طور موفقي تآميزي به مدت بيش از چهار ماه انبار شد. علاوه بر آن از موادي نظير كيسه هاي كاغذي و بسته هاي فيبري، كاغذهاي آغشته به واكس نيز جهت بسته بندي استفاده ميشود. ميزان اتلاف كاهش آب محصول بستگي به ميزان نفوذپذيري مواد بسته بندي به بخار آب دارد.
7- نگهداري مركبات درانبار يا سردخانه
به طور كلي شرايط بهينه انبارداري بسته به نوع رقم و واريته متفاوت بوده و بستگي به ميزان
مقاومت آن به درجه حرار تهاي پايين، رطوبت بالا، اكسيژن پايين و د ي اكسيد كربن بالا، ميزان اتيلن و در نهايت ميزان صدمات مكانيكي وارده به ميوه دارد. در اينجا به اهم اين شرايط در برخي از مركبات اشاره ميشود:
1- پرتقا لها: بيشتر پرتقا لها بعداز برداشت بلافاصله و مستقيم به بازار عرضه شده يا فرآوري
20 - 1پيپ يام اتيلن، 29 - م يشوند. معمولا از انبار فقط جهت ارقام تجاري استفاده ميشود. به منظور سبز زدايي پوست ميوه از شرايط 5 الی 8 هفته بسته به محصول  – 2 درجه سانتيگراد به مدت 12 - 90 درصد رطوبت استفاده ميشود. به طوركلي پرتقا لها در دماي 7 - درجه سانتيگراد و 96 رقم و محل توليد قابل نگهداري هستند. از عوامل مشكل ساز در طول انبارداري پرتقال، كپك هاي سبز و آبي است كه در دماي بالا رخ ميدهد.
2- نارنگي: عمر انباري نارنگي ها نسبت به ساير مركبات طولاني تر است. ضمن اين كه به علت كاهش اسيديته ميوه در طول انبارداري،20  درجه - كيفيت ميوه افزايش مييابد. نارنگي هاي سبز رنگ از طريق تيمار با 500 پيپيام اتيلن به مدت 15 ساعت، درجه حرارت 25 درجه سانتيگراد به مدت 5 - 90 درصد سبززدايي ميشوند. به طور كلي شرايط نگهداري نارنگي ها، در دماي 3 - سانتيگراد و رطوبت 96 80 درصد است. – و رطوبت نسبي در  85 درجه 6 هفته بدون هرگونه فسادپذيري جدي قابل نگهداری است
3- گريپ فروت: گريپ فرو تهايي كه با دقت كافي برداشت و انبار شده اند به مدت  10روز 85 درصد است.گريپ فرو ت ها در دماي زير 10 درجه نگهداري هستند. ميزان رطوبت نسبي مورد نياز انبار نگهداري گريپ فروت 90 درجه سانتيگراد بوده و در دماي 1- درجه يخ ميزنند و  مستعد سرمازدگي هستند. دماي بهينه انبار 14 درجه است .
4- ليموها: بيشتر ليموها بلافاصله بعد از برداشت قابل استفاده نبوده و نياز به شرايط ويژهاي جهت رنگزدايي دارند. اين شرايط به طور
85 درصد است. انجام عمل تهويه در انبار جهت حذف گاز اتيلن و ديگر مواد فرار كه – 13 درجه و رطوبت نسبي 90 - 15 / مرسوم داراي 11  درجه سانتيگراد انبار ميشوند  14  ماه يا گاهي بيشتر در انبار و دماي 4 - فساد ميوه را تسريع ميكند ضروري است. ليموها به مدت  15 روز باعث فساد ميكروبي و كاهش مدت انبارداري ميوه ميشود دماهاي بالاتر از  5 درجه میتوان به مدت 6 هفته ميتوان نگهداري كرد. به دليل اینکه- 85 درصد به مدت 8 - 9 درجه و رطوبت نسبي 90 - 5-.
5- لايم ها: اين گروه از مركبات را در دماي 10 درجه برای اينكه لايم ها به سرمازدگي حساس هستند هرگونه مواجهه با صدمات سرمايي، دوره انبارداري را كاهش ميدهد.
8-درجه بندي
اولين مرحله از مراحل مختلف درجه بندي ميوه، حذف ميو ه هاي غير بازار پسند و مواد خارجي )بقاياي گياهي، خاك و سنگ( است. كليه مواد جدا شده، بايد سريعا از اتاق بسته بندي خارج شود تا فضا جهت قرار دادن مواد جدا شده بعدي ايجاد شود. همچنين تجمع اين ضايعات و فساد آ نها در اتاق بسته بندي، باعث سرايت آلودگي به محصولات آماده جهت عرضه به بازار ميشود.
9- مرحله بسته بندي
قبل از هرگونه عمل بسته بندي محصولات، باغدار يا سردخانه دار بايستي به نكاتي چند كه باعث كاهش در هزينه و افزايش سود دهي ميشود توجه نمايد
هرگونه تصميم در اين جهت بهتر است با مشاورت عوامل بازار،
تهيه كننده هاي وسايل بسته بندي،
عوامل حمل و نقل و كارشناسان متخصص در زمينه مسايل پس از برداشت انجام شود
ازمهمترين نكات مورد مشورت ميتوان به موارد زير اشاره كرد:
نوع محصول  ميزان ضايعات محصول كه در حال حاضر و در طول انتقال محصول، پس از برداشت تا عرضه در بازار ايجاد ميشود. 
مقايسه ارزش افزوده فرآورده بسته بندي شده در مقايسه با غير بسته بندي شده 
بسته بندي استاندارد قابل دسترس چيست؟
آيا تهيه بسته هايي با طرح جديد در آينده به طور منظم امكا نپذير است؟ 
آيا فضا و مكان كافي و قابل دسترس جهت نگهداري مواد بسته بندي تا زمان استفاده وجود دارد؟ 
امكان تغيير در شكل و ظاهر بسته با توجه به سليقه بازار چقدر است؟ 
تجربه نشان داده است كه سود يك محصول خوب با بسته بندي عالي به مراتب بيشتر از يك بسته بندي ضعيف است. گذشته از اينكه در ارزش بازاري محصول نيز تاثير زيادي دارد. تضميني در اينكه بسته بندي جديد به تنهايي قادر به كاهش ضايعات محصول و كاهش آب از دست دهي توليدات تازه شود وجود ندارد. اما يكي از عواملي است كه در مراحل مختلف بازاررساني نقش كليدي دارد.
10- اتاق بسته بندي
معمولا محصولات باغباني توسط بازار يا به وسيله فروشند ه ها به طور مستقيم به دست مصر ف كننده رسيده و يا اينكه توسط برخي
زيربخش ها ابتدا درجه بندي و سپس بسته بندي ميشود.
در بيشتر كارگا هها، آماد ه سازي توليدات جهت ارايه به بازار در اتا قهاي بسته بندي انجام ميشود. اين اتا قها ممكن است به شكل ساده در مزرعه تا يك خط تمام اتوماتيك بسته بندي با ظرفيت بالا )تن( باشد.
كارگاه بسته بندي چه به شكل ساده يا پيچيده، بايد متشكل از فضايي باشد كه در آن عمليات جمع آوري ميو هها، درجه بندي، انتخاب و بسته بندي توليدات بر اساس نظر سفارش دهنده با كم ترين فساد و ضايعات انجام شود.
اندازه و طرح كارگاه بسته بندي، وسايل و تجهيزات مورد نياز آن، بستگي به نوع و حجم توليدات، تقاضاي بازار، تاسيسات زيربنايي منطقه و ارزش پروژه دارد.
11-  بسته بندي
بسته بندي مركبات به دو صورت دستي و ماشيني امكا نپذير است
روش متداول در ايران اغلب روش دستي است و هيچگونه استاندارد يا ضابطه خاصي براي درجه بندي و بسته بندي مركبات اعمال نميشود. از طرفي وسايل بسته بندي نيز منحصر به جعبه و به ندرت كارتن است و مصر ف كننده مركبات ميوه را اجبارا به صورت درهم و عمدتا با پرداخت هزينه اي بيشتر به دست ميآورد. در كارگا ههاي كوچك بسته بندي، ظروف قابل عرضه به بازار را به وسيله دست پر ميكنند. از وسايل مكانيكي و ماشينهاي بسته بندي در كارگا ههاي بزرگ بست هبندي استفاده ميشود. اما اين وسايل گران بوده و از طرفي براي بسته بندي محصولات مختلف در مقادير كم مناسب نيستند
. روشهاي متفاوتي جهت بسته بندي وجود دارد:
1- بسته بندي درهم در جاهايي استفاده ميشود كه درجه بندي سودي نداشته و فقط فاكتور وزن ميوه مهم است.
2- الگوي بسته بندي چندلاي هاي در اين حالت ميوه درجه بندي شده بر اساس مقدار محصول فروخته ميشود.
3-  بسته بندي چند لای هاي درجه بندي شده  در اين حالت بسته بندي مكانيكي بوده و لايه ها به وسيله يك صفحه از هم جدا ميشوند.
4- بسته بندي تك لايه اي:
1.        درميو ه هاي با كيفيت بالا استفاده شده و ممكن است يك برش از بافت ميوه و يا اينكه به تنهايي و به صورت تكي بسته بندي شود. شرايط بسته بندي به طور خلاصه شامل موارد زير است:
2.        بسته ها بايد از استحكام مكانيكي كافي برخوردار باشند 
3.        مواد به كار رفته در ساختمان انها نبايد داراي مواد شيميايي بوده كه به فرآورده منتقل شود و سمي باشد 
4.        از نظر وزن، اندازه و شكل متناسب با امكانات جابه جايي باشد 
5.        بسته ها به گو نهاي باشد كه بتوان به سرعت محتواي آ نها را خنك كرد
6.        ضمن ايمني داشتن به آساني باز و بسته شود
7.        ممكن است لازم باشد نور به بسته وارد نشود يا شفاف باشد
8.        بسته ممكن است به صورت يك بار مصرف يا چندين بار مصرف طراحي شود 
12- بهداشت اتاق بسته بندي:
داشتن اتاق بسته بندي تميز يكي از مهمترين عاملهاي جلوگيري از گسترش كپك و توسعه مقاومت اسپورها به قارچكش است
. براي نيل به اين هدف توجه به محورهاي برنامه بهداشت كارگاه بسته بندي تشريح شده در ذيل الزامي است:
1.        جارو و تميز نمودن كف اتاق به طور روزانه جلوگيري از ورود آلودگيها به داخل برداشت
2.        خروج ميو ههاي آسيب ديده و كپك زده به طور متناوب در طول روز انهدام و از بين بردن ميو ه هاي كپك زده و آسيب ديده ترجيحا بخش هاي پذيرش،
3.        انبارموقت،
4.        شستشو و درجه بندي از بخش بسته بندي جدا شود
5.        داشتن زهكش فاضلاب و آب تحت فشار ايجاد و تعبيه فضايي در انبار به منظور ضدعفوني و گندزدايي ميو ه ها با استفاده از قارچ كشها
کاهش ضایعات محصولات باغی در دوره پس از برداشت 
مقدمه
میوه ها و سبزیها از جمله مهمترین محصولات باغی هستند که نقش مهمی در تأمین نیاز غذایی و سلامت انسان بازی میکنند. این گروه از محصولات کشاورزی بدلیل داشتن رطوبت زیاد فساد پذیر هستند و در دوره پس از برداشت بخش عمده ای از آنها (بین ۵ تا ۵۰ درصد) از بین میروند. میزان این ضایعات حتی در برخی موارد تا ۸۰ درصد نیز میرسد. در این میان تره بار بالاترین درصد ضایعات را به خود اختصاص داده اند. کاهش و به حداقل رساندن چنین ضایعاتی به عنوان «برداشت مخفی» میتواند یکی از راههای مؤثر در تأمین غذا برای جامعه به حساب آید. در کشورهایی که سیستم کشاورزی پیشرفته ای دارند، پیشرفتهای قابل توجهی در زمینه تکنولوژی پس از برداشت صورت گرفته است. چنین عملیاتی نه تنها ضایعات این گروه از محصولات را به حداقل میرساند بلکه کیفیت آنها را نیز در طی حمل و نقل، جابجایی، انبارداری و توزیع حفظ خواهد کرد. بخش عمده ای از این ضایعات را میتوان با اجرای عملیات صحیح در دوره قبل از برداشت (در باغ یا مزرعه) حذف نمود. مدیریت تغذیه، آفات و بیماریهای گیاهی در دوره قبل از برداشت، تکنولوژی صحیح برداشت، تیمارهای غیر شیمیایی و استفاده از ترکیبات طبیعی برای کنترل ضایعات، عملیات پیش سرمادهی، سیستم های بسته بندی جدید، انبارداری صحیح (شامل کلیه عملیات در طی انبارداری) و بالاخره حمل و نقل صحیح از مهمترین راهکارهای موجود هستند که تا حد قابل توجهی میزان این ضایعات را به حداقل میرسانند. بنابراین کاهش ضایعات این گروه از محصولات کشاورزی نیازمند اصلاح ساختار تولید این محصولات از باغ و مزرعه تا انبار و سپس حمل و نقل و بازاررسانی و در نهایت مصرف کننده خواهد بود. بالا بردن دانش فنی تولید کنندگان، انبارداران، مسئولین میادین میوه و تره بار، خرده فروشیها و در نهایت مصرف کنندگان گامی موثر در این راستا می باشد. در این مقاله راهکارهای کلیدی در هر مورد ارائه خواهد شد.
 
 
توسعه روز افزون جمعیت نیاز به تأمین غذا را روز به روز افزایش میدهد. به منظور افزایش تولید و رفع هر چه بیشتر مایحتاج بشر راهکارهای مختلفی چون افزایش سطح زیر کشت، افزایش عملکرد در واحد سطح، دستیابی به ارقام برتر، مدیریت عملیات زراعی شامل دفع آفات و بیماریها، آبیاری، تغذیه،  هرس و غیره وجود دارد. در این بین یکی از راهکارها که به دست فراموشی سپرده شده است و کمتر مورد توجه قرار می گیرد کاهش ضایعات پس از تولید است که محققین به این بخش اصطلاح «‌برداشت مخفی» را اختصاص داده اند. محصولات باغی (شامل کلیه میوه ها، سبزی ها و گل و گیاهان زینتی) بدلیل بالا بودن درصد رطوبتشان و ماهیت فیزیولوژیکی خاصی که دارند طبیعتا دارای ضایعات بیشتری پس از برداشت میباشند که گاهی بسته به نوع محصول ممکن است تا ۶۰% محصول تولیدی به این طریق از دایره مصرف خارج شود. عوامل متفاوتی هم در دوره قبل از برداشت و هم در دوره پس از برداشت در شدت این پدیده مؤثر هستند. برخی از این عوامل تحت کنترل بوده و انسان قادر است آنها را به نحو صحیح تحت تاثیر قرار داده و بدین وسیله ضایعات را به حداقل برساند.
 
انتخاب رقم
عملیات زراعی و شرایط آب و هوایی قبل از برداشت نقش مهمی در سرعت فرآیندهای فیزیولوژیکی محصول برداشت شده دارد ولی در این بین نقش رقم یا کولتیوار نیز بسیار مهم است. موفقیت در انجام عملیات پس از برداشت بستگی زیادی به ماهیت فیزیولوژیکی محصول دارد. عکس العمل محصولات باغبانی به شرایط انبارداری علی رقم بقیه صفات تحت تأثیر انتخاب طبیعی و انتخاب انسانی نبوده است. اخیراً در برنامه های اصلاحی محصولات باغی، صفات مرتبط با فیزیولوژی پس ازبرداشت محصول مورد توجه زیادی قرار گرفته است که مهمترین آنها عبارتند از: 
1.        قابلیت خوب جابجایی و کاهش نرم شده میوه در طی رسیدن  بخصوص در گوجه فرنگی. این عمل  با تأثیر بر آنزیم پلی گالاکتوروناز و با استفاده از مهندسی ژنتیک صورت گرفته است. 
2.        مقاومت به سرمازدگی در طی انبارداری خصوصا در سیب، آوکادو، موز، خیار، هلو و گوجه فرنگی. 
3.        مقاومت به اسکالد در سیب که تحت کنترل فرآیند اکسیداسیون آلفا فارنزن است. تحقیقات نشان داده است که یک ژن در بروز این عارضه دخالت دارد. 
4.        مقاومت به انبارداری در اتمسفر کنترل شده، غلظت بالای دی اکسید کربن و غلظت کم اکسیژن در مورد توت فرنگی دو گروه از ارقام بر اساس محصولات حاصل از تخمیر مانند استالدیید و اتانول وجود دارند. ارقام آناپولیس و کاوندیش در غلظت بالای دی اکسید کربن، استالدیید و اتانول بسیار کمی تولید مینمایند در حالیکه  ارقام کنت و هانوی در اثر نگهداری در غلظت بالای دی اکسید کربن اتانول و استالدیید بیشتری تولید مینمایند و ضایعات آنها بیشتر است. بنابراین در انتخاب رقم باید توجه خاصی را مبذول داشت چرا که در صورت نامناسب بوده رقم انتخاب شده با شرایط و اهداف تولید ممکن است بقیه عملیات باغبانی تأثیر ناچیزی بر کاهش ضایعات داشته باشد.
شدت نور
شدت نور مناسب نه تنها در افزایش تولید و تکثیر در محصول مؤثر است بلکه از بروز عوارض فیزیولوژیکی خاصی چون آفتاب سوختگی نیز جلوگیری میکند. این عارضه در گوجه فرنگی بسیار شایع بوده و بخش قابل توجهی از محصول را دچار آسیب میکند. در شرایطی که شدت نور زیاد است پرورش گوجه فرنگی بصورت داربستی توصیه نمیگردد. بعلاوه در این شرایط بهتر است از ارقامی که دارای برگ بیشتری میباشند استفاده نمود تا با سایه اندازی برگها برروی میوه ها شیوع این عارضه کاهش یابد. میوه آفتاب سوخته گوجه فرنگی نه تنها قابلیت نگهداری خوبی ندارد بلکه آن را نمیتوان به خوبی بصورت مصنوعی رساند. نمونه بارز دیگری از تأثیر نور را می توان در میزان ویتامین ث و میزان ماده خشک محصول مشاهده نمود. با افزایش شدت نور در دامنه بهینه میزان ویتامین ث محصول افزایش می یابد.
آبیاری
چون در صد بالایی از وزن محصولات باغی را آب تشکیل میدهد، تأمین آب نه تنها در افزایش تولید مؤثر است بلکه با بهینه سازی تأمین آب میتوان عوارض فیزیولوژیکی خاص چون پوسیدگی گلگاه در گوجه فرنگی، لکه تلخی در سیب وTip burn  در کاهورا کاهش داد. در مورد لکه تلخی سیب باید اشاره نمود که دقت در انجام عملیات آبیاری که منجر به توزیع مناسبتر کلسیم در میوه میگردد خصوصا در مراحل پایانی رشد از راهکارهای اساسی کاهش این عارضه میباشد. آبیاری بارانی علاوه بر افزایش راندمان مصرف آب منجر به بهبود میوه ها از نظر عوارض اشاره شده خواهد شد.
مدیریت تغذیه
تغذیه صحیح محصولات باغی نقش مهمی در کاهش ضایعات و بهبود کیفیت محصول تولیدی و عمر انباری محصولات برداشت شده دارد. در این بین ازت، فسفر، پتاسیم، کلسیم، بور، مس و مولیبدن از اهمیت زیادی برخوردارند. ازت بیش از حد نه تنها عدم تعادل اسید آمینه های ضروری و بالطبع عدم تعادل پروتئین را در پی خواهد داشت بلکه مشکلات عدیده ای چون تجمع نیترات و کاهش میزان ویتامین ث را نیز ایجاد میکند. عوارض فیزیولوژیکی چون توخالی شدن کلم بروکلی، کاهش وزن سیب زمینی شیرین در انبار و کاهش عطر و طعم کرفس در نتیجه  مصرف ازت بیش از حد است. در کاهو ازت بیش از حد نه تنها منجر به تجمع نیترات گشته و مصرف آن مشکلات خاصی چون بیماری متهموگلوبینیا را ایجاد میکند بلکه باعث کاهش وزن خشک محصول و کاهش عمر انباری کاهو خواهد شد.
 
در توت فرنگی نیز کود ازته در سفتی بافت میوه در طی انبارداری مؤثر است. تیمار ازت همچنین بر مواد جامد قابل حل تاثیر قابل توجهی داشته و با افزایش ازت از ۱۲۶ به ۲۲۵ کیلو گرم در هکتار مواد جامد قابل حل کاهش می یابد. بسیاری از عوارض دیگر که در طی انبارداری منجر به افزایش ضایعات میگردد را میتوان با تیمار کلسیم برطرف نمود. برای مثال لکه تلخ در سیب، Tip burn در سبزیجات برگی و پوسیدگی گلگاه در محصولات خانواده سیب زمینیان و Black heart  در کرفس را میتوان اشاره نمود. بنابراین لازم است در طی رشد محصول و همچنین در دوره قبل از برداشت بر اساس اصول علمی نسبت به توصیه کودی اقدام نمود تا نه تنها عملکرد مطلوبی حاصل گردد بلکه کیفیت محصول تولیدی و عمر انباری آن نیز افزایش یابد.
زمان برداشت
زمان برداشت صحیح محصولات باغی نقش مهمی در عمر انباری و کاهش ضایعات آنها دارد. در طی تکامل فیزیولوژیک میوه ها و سبزیها تغییرات قابل توجه فیزیکی و بیوشیمیایی در محصول صورت میگیرد. برای مثال میتوان به کاهش سفتی بافت، افزایش فعالیت آنزیم پلی گالاکتوروناز، افزایش پکتین محلول، تغییر در اسیدیته قابل تیتر، مواد جامد محلول و شدت تنفس اشاره نمود. چنانچه محصول دیرتر از زمان مناسب برداشت شود نه تنها عمر انباری آن کاهش می یابد بلکه ضایعات آن در طی حمل و نقل و جا به جایی افزایش خواهد یافت. این پدیده خصوصاً در محصولات کلیماکتریک بارز است و چنانچه محصول زودتر از موقع برداشت گردد کیفیت مناسبی را نخواهد داشت و در طی رساندن مصنوعی ممکن است به آن نتیجه دلخواه نرسیم. بنابراین در مورد کلیه محصولات باغی تعیین زمان مناسب برداشت یکی از فاکتورهای مهم در کاهش ضایعات به حساب می آید. زمان مناسب برداشت را  میتوان با آزمایشاتی چون سفتی بافت، نسبت قند به اسید، تعداد روز پس از گلدهی کامل و حتی واحدهای گرمایی گرفته شده توسط محصول تعیین نمود. در مورد محصولات مختلف یک یا بیش از یک  معیار مورد استفاده قرار میگیرد و برای هر محصول استانداردهایی نیز تعریف شده است. در ایران به این عامل مهم کمتر توجه شده است در حالی که در کشورهای دیگر چنانچه محصول زودتر یا دیرتر از موقع برداشت گردد نه تنها اجازه فروش به آن داده نمی شود بلکه تولید کننده آن محصول جریمه خواهد. با توجه به مطالب فوق لازم است در هر منطقه و برای هر محصول عملیات برداشت با توجه به معیارهای صحیح صورت گیرد
تیمارهای  پیش سرما دهی
عملیات پیش سرما دهی نقش بسیار مفیدی در افزایش عمر انباری و کاهش ضایعات محصولات باغی دارد. تأثیر این عملیات بر برخی محصولات مانند توت فرنگی بسیار بارز بوده و ضایعات این محصول را شدیداً کاهش میدهد. در ایران به جز موارد جزئی (خصوصاً در مورد توت فرنگی که بصورت استفاده از کانتینرهای یخچال دار بلافاصله پس از برداشت است و همچنین بطور تجربی در مورد برخی محصولات مانند انگور آنرا بصورت کاملا ابتدایی انجام میدهند که گاهی با مشکلات زیادی روبرو خواهند شد) عملیات پیش سرمادهی غالبا صورت نمیگیرد. انتخاب روش سرد کردن مقدماتی شامل استفاده از آب سرد، هوای سرد ، یخ  و خلا بستگی زیادی به ماهیت فیزیولوژیکی محصول داشته و در صورت انتخاب نادرست نه تنها عمر انبارداری محصول افزایش نخواهد یافت بلکه ضایعات محصول شدیدا زیاد خواهد شد. ایجاد تجهیزات مناسب به منظور انجام این عملیات در دوره پس از برداشت ضروری است. تحقیقات نشان داده است که تعلل در انجام این عملیات جایز نیوده و با تاخیر در انجام عملیات پیش سرمادهی، درصد محصول قابل فروش کاهش می یابد. بنابراین لازم است به منظور افزایش عمر انباری و کاهش ضایعات پس از برداشت و همچنین کاهش بار سردخانه بلافاصله پس از برداشت محصول را با استفاده از روش مناسب خنک نمود.
کنترل عوارض پاتولوژیکی
بخش زیادی از محصولات باغبانی بدلیل حمله عوامل بیماریزا به محصول برداشت شده از حلقه مصرف خارج میشوند. خسارت برخی از بیماریها به حدی زیاد است که گاهی تمام محصول دور ریخته میشود. حمله عوامل بیماریزا اغلب بدنبال صدمات فیزیکی صورت میگیرد ولی تعداد کمی از قارچها وجود دارند که به بافتهای سالم نیز حمله برده و شرایط را برای توسعه بقیه عوامل بیماریزا هموار میسازند. معمولاً میوه برداشت شده مقاومت قابل توجهی نسبت به عوامل بیماریزا دارد ولی با آغاز رسیدگی،      میوه ها به این عوامل حساس میگردند. بین میزان ترکیبات فنلی و مقاومت به بیماریها یک همبستگی مثبت وجود دارد. این در حالی است که میزان زیاد ترکیبات فنلی سودمند نبوده و باعث ایجاد مزه گس و قهوه ای شدن بافت در اثر اکسیداسیون خواهد شد. یکی از اهداف اصلاحی به طریق بیوتکنولوژی، رسیدن به حدی از ترکیبات فنلی است که نه تنها منجر به ایجاد مقاومت گردد بلکه از نظر گسی و قهوه ای شدن، کیفیت میوه در حد مطلوب حفظ گردد.
 
اگر چه استفاده از ترکیبات شیمیایی میتواند ضایعات حاصل از عوامل پاتولوژیکی را کاهش دهند ولی روز به روز به دلیل عوارض جانبی این مواد مصرف آنها محدود میشود. اخیراً روشهای غیر شیمیایی چون استفاده از اشعه گاما، نور فرابنفش، گرما درمانی و همچنین استفاده از ترکیبات طبیعی مانند اسانسهای گیاهی توسعه یافته اند. در ایران چنین عملیاتی هنوز در حد ابتدایی و در مراحل اولیه تحقیق قرار دارند. چنین راهکارهایی به همراه رعایت اصول بهداشتی در طی رشد و نمو که منجر به کاهش بار میکروبی محصول خواهد شد میتوانند در کاهش ضایعات حاصل از حمله عوامل بیماریزا نقش مؤثری را ایفا نمایند.
تکنولوژی انبارداری
شرایط انبارداری نقش بسیار مهمی در افزایش نگهداری محصولات باغی و کاهش ضایعات دارد. با استفاده از تکنولوژی محیطی انبارداری میتوان ضایعات محصولات باغی را به حداقل رساند. انبارداری در اتمسفر کنترل شده و استفاده از  انبارهای کم فشار با تاثیر بر فرآیندهای تنفس و تولید اتیلن عمر نگهداری محصولات و ضایعات محصولات باغی در طی انبارداری را کاهش میدهد. انبارهای موجود در ایران غالباً بسیار قدیمی و ابتدایی میباشند. در انبارهای موجود در ایران هیچ کنترلی بر غلظت اکسیژن، دی اکسید کربن و اتیلن صورت نمیگیرد. تنها عواملی چون رطوبت و دما کنترل میگردد. در چنین شرایطی نه تنها امکان نگهداری میوه های حساس و خصوصا میوه های تابستانه و سبزیجات وجود ندارد بلکه ضایعات محصولات نگهداری شده نیز بسیار زیاد خواهد بود. در چنین شرایطی انبارداری صرفاً به انواع محدودی از میوه و سبزی (سیب، گلابی، سیب زمینی و پیاز) محدود شده است. به منظور کاهش ضایعات ناشی از عدم وجود انبارهای مناسب لازم است سردخانه ها و انبارهایی با استانداردهای جهانی مانند انبارهای با اتمسفر کنترل شده و انبارهای کم فشار احداث گردد ویا انبارهای موجود از نظر تأسیسات کنترل کننده عوامل مهم مانند اکسیژن، دی اکسید کربن و اتیلن تجهیز گردند تا بتوان سبزیجات، میوه های تابستانه و میوه های حساس را بخوبی انبار نمود. با توجه به هزینه های سنگین احداث سردخانه های مناسب و پیشرفته نقش دولت در سرمایه گذاری در این بخش اجتناب ناپذیر خواهد بود.
  تکنولوژی بسته بندی
یکی از راهکارهای دیگر کاهش ضایعات محصولات باغی در دوره پس از برداشت بسته بندی است. بسته بندی علاوه بر نقشی که در بازاریابی محصول دارد در جلوگیری از ضایعات و کاهش ضایعات محصولات برداشت شده نیز بسیار موثر است. با استفاده از تکنولوژیهای مدرنی چون بسته بندی با اتمسفر متغیر، شرینک راپ و غیره میتوان ضایعات محصولات باغی را به حداقل رساند. اخیراً MAP با غلظت اکسیژن بالا جایگزین MAP با غلظت اکسیژن کم شده است. این روش جدید تاثیر بیشتری بر آنزیمهای مضر داشته و از واکنشهای تخمیری غیر هوازی و همچنین از رشد میکروبها جلوگیری مینماید. این تکنیک بطور موفقیت آمیزی برای بسته بندی کلم گل، بروکلی، هویج، جوانه لوبیا، قارچ دکمه ای و اسفناج بکار رفته است. در ایران هنوز استفاده از این نوع بسته بندی حتی برای قارچهای خوراکی که توجیه اقتصادی نیز دارد بطور قابل توجهی صورت نگرفته است.
 
جابجایی محصول
بخشی از محصولات باغی تولید شده در طی جابجایی دچار آسیب میگردند. آسیبهایی که در طی جابجایی به محصول وارد میشود شامل خسارات ناشی از فشار، سائیدگی، ضربه و گرما خواهد بود. همانطور که در بخش انتخاب رقم اشاره شد اصلاح ارقام مقاوم در برابر جابه جایی یکی از اهداف مهمی است که خسارات ناشی از حمل و نقل را به حداقل میرساند. اخیراً ارقامی از گوجه فرنگی اصلاح شده اند که در طی حمل و نقل خسارت کمی خواهند دید.
 
  Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:Arial; mso-bidi-theme-font:minor-bidi; mso-bidi-language:AR-SA;}

[ پنجشنبه 1392/03/09 ] [ 17:57 ] [ یاسان ]

[ ]


گزارش کارآموزی کارخانه اروم آدا:

 شرکت اروم آدا در کشور ایران، 9 کبلومتری شهر ارومیه در جاده سنتو در محیطی بسیار خوش آب و هوا و با مساحت تقریبی 4500 متر مربع تأسیس گردیده است. این شرکت در سال 1370 به منظور تولید انواع محصولات غذایی به بهره برداری رسید. تولیدات اروم آدا در ابتدا شامل انواع رب گوجه فرنگی بود که به تدریج و با توجه به نیاز مشتریان و نیز سیاستهای توسعه شرکت، علاوه بر محصول فوق، انواع سس مایونز و کچاپ، شورجات و انواع ترشیها، بسته بندی عسل، انواع کمپوت و کنسرو، پوره ها و مرباجات، انواع آبمیوه و همچنین انواع رب گردید.
مدیریت اروم آدا با باور به این دو شعار که کیفیت مسیر ماست نه مقصد ما و همواره حق با مشتری است، خط مشی کیفیت و ایمنی خود را با اطمینان از جلب رضایت مشتری با برآورده سازی کیفیت مطلوب و تأثیرگذار بر زندگی مشتری قرار داده است.
برای این منظور اهداف زیر مد نظر قرار دارد:
-  عرضه محصول قابل رقابت در بازار داخلی و خارجی، 
-  صادرات محصول به کشورهای مختلف،
-  حضور سالانه در نمایشگاههای خارجی،
-  تولید محصولاتی که از طرف مشتری پیشنهاد میگردد، در صورتی که از نظر اقتصادی به صرفه باشد،
-  رعایت نکات بهداشتی و کنترل مداوم در تولید، کارکنان و محصولات تولیدی،
-  نظر خواهی مستمر از مشتریان و ارزیابی این نظرات برای بهبود مستمر،
-  حفظ کیفیت محصولات مطابق با الزامات قانونی، ملّی و مشتری،
-  ایجاد بستر مناسب جهت ارائه نقطه نظرات بهداشتی در خطوط تولید توسط مسئولین و اپراتورهای تولید، (Quality assurance) پیاده سازی و حفظ سیستم مدریت کیفیت،
-  حمایت و همکاری با مؤسسات علمی و پروژه های تحقیقاتی.
شرکت اروم آدا، برای مدیریت کیفیت و نیز سلامت و ایمنی محصولاتش اقدام به اخذ:
اخذ گواهینامه های مربوطه، از سال 1377 آغاز و تا کنون ادامه یافته است به نحوی که شرکت اروم آدا مفتخر است همینک گواهینامه استاندارد ایزو 9001 را از شرکت ((TUV NORD)) که از معتبرترین مراجع صدور گواهینامه مدریت کیفیت است را دارا میباشد و پیاده سازی را نهایی نموده است.
اخذ نشان بین المللی حلال
گواهی بین المللی FDA  از شرکت FDA Registrar Corp
 
مدریت شرکت اروم آدا، با التزام به موارد فوق کلیه کادر شرکت را موظف به پایبندی به موارد و اهداف عالیه فوق نموده است. اهمیت به نظرات مشتری جزء مهمترین برنامه های این شرکت است به نحوی که اروم آدا همیشه منتظر پیشنهادات و انتقادات مشتریانش میباشد.
شرکت اروم آدا در بُعد صادرات، با توجه به خط مشی شرکت، رقابت در بازارهای خارجی را جزء برنامه های اساسی خود قرار داده، به نحوی که در حال حاضر صادرات به کشورهای زیر انجام می پذیرد:
کانادا، سوئد، آمریکا، انگلستان، فرانسه، هلند، روسیه، روسیه سفید، آلمان، استرالیا، ژاپن، مالزی، ترکیه، عراق، کویت، عربستان سعودی، نیجریه، کنیا، تانزانیا، بحرین و کشورهای بنلوکس.
کنسرو رب گوجه فرنگی – ویژگیها و روشهای آزمون
1)هدف
هدف از تدوین این استاندارد، تعیین ویژگیها، نمونه برداری، روشهای آزمون، بسته بندی و نشانه گذاری رب گوجه فرنگی می باشد.
2)دامنه کاربرد
این استاندارد درباره رب گوجه فرنگی (طبق تعریف بند 4-5 این استاندارد)، کاربرد دارد.
3)مراجع الزامی
مدارک الزامی زیر حاوی مقرراتی است که در متن این استاندارد به آنها ارجاع داده شده است. بدین ترتیب آن مقررات جزئی از این استاندارد محسوب می شود. در مورد مراجع دارای تاریخ چاپ و یا تجدید نظر، اصلاحیه ها و تجدید نظرهای بعدی این مدارک مورد نظر نیست. معهذا بهتر است کاربران ذینفع این استاندارد، امکان کاربرد آخرین اصلاحیه ها و تجدید نظرهای  مدارک الزامی زیر را مورد بررسی قرار دهند. درمورد مراجعه بدون تاریخ چاپ و یا تجدید نظر، آخرین چاپ و یا تجدید نظر آن مدارک الزامی ارجاع داده شده مورد نظر است.
استفاده از مراجع زیر برای کاربرد این استاندارد الزامی است:
 3-1  استاندارد ملی ایران1836 مواد غذایی - آئین کاراصول کلی بهداشتی واحدهای تولیدی
3-2  استاندارد ملی ایران 3766 صنایع غذایی - تجهیزات و لوازم مورد مصرف -  آئین کار بهداشتی
3-3  استاندارد ملی ایران 4197 ماشین آلات -  مفاهیم اصلی – اصول کلی برای طراحی واژه شناسی، روش شناسی – ایمنی (بخش I)
3-4  استاندارد ملی ایران 4773 ماشین آلات – مفاهیم اصلی یا اصول کلی طراحی – ایمنی (بخش  II)
3-5  استاندارد ملی ایران 4775 ماشین آلات – واژه نامه ایمنی
3-6  استاندارد ملی ایران 26 نمک طعام – ویژگی ها و روشهای آزمون
3-7  استاندارد ملی ایران 1409 ظروف شیشه ای برای مخصولات غذایی و آشامیدنی – ویژگی ها
3-8  استاندارد ملی ایران 1881 ظروف فلزی غیر قابل نفوذ برای نگهداری مواد غذایی – ویژگی ها
3-9  استاندارد ملی ایران 1053 آب آشامیدنی – ویژگی های فیزیکی و شیمیایی
3-10  استاندارد ملی ایران 1011 آب آشامیدنی و مصرفی استخر های شنا – میکروبیولوژی – ویژگی ها
3-11  استاندارد ملی ایران 2326 میکروبیولوژی – سترونی تجارتی فراورده های غذایی بسته بندی شده در بسته های نفوذ ناپذیر – روش کنترل
3-12  استاندارد ملی ایران 40 گوجه فرنگی – ویژگی ها و درجه بندی و بسته بندی
3-13  استاندارد ملی ایران 4774 غذاهای اسیدی و کم اسید – آئین کار بهداشتی تولید و بسته بندی آسپتیک
3-14  استاندارد ملی ایران 2509 لاک های مصرفی در ظروف مواد غذایی (روش های آزمون)
4  اصطلاحات و تعاریف
در این استاندارد اصطلاحات با تعاریف زیر به کار می رود:
4-1
آب آشامیدنی
آب بهداشتی سالم سازی شده توسط واحد تولیدی است که ویژگی های آن باید با استاندارد ملی ایران 1053 ویژگی های آب آشامیدنی و 1011 ویژگی های بیولوژیکی و حد مجاز آلودگی باکتریولوژیکی آب آشامیدنی مطابقت داشته باشد.
4-2
گوجه فرنگی
منظور میوه بوته گوجه فرنگی، گونه Lycopersicum esculentum P.Mil  خانواده Solanaceae      می باشد.
4-3
آب گوجه فرنگی
منظورآب حاصل از خرد کردن گوجه فرنگی سالم، تازه و رسیده است که پس از شستشو و جدا کردن گوجه فرنگی های خراب، لهیده، کپک زده و بازرسی نهائی آن و آب گیری و عبور از پالپرهای چند مرحله ای، صاف و مورد استفاده قرار می گیرد.
4-4
رب گوجه فرنگی
منظور آب گوجه  فرنگی است که در داخل سیستم تحت خلأ استیل تا رسیدن به غلظت مورد نظر تغلیظ شده باشد. مواد جامد محلول در آب رب گوجه فرنگی، بدون احتساب میزان نمک، کینه 25 درجه بریکس، تعیین میگردد.
4-5
کنسرو کردن
بسته بندی رب گوجه فرنگی مندرج در بند 4-4 این استاندارد، در انواع ظروف مندرج در بند 9، و درب بندی آن در شرایط خاص و در ظروف غیر قابل نفوذ و اعمال فرآیند حرارتی، به منظور از بین بردن میکروارگانیسمها، می باشد.
6-4
رنگ ظاهری
منظور رنگ طبیعی رب گوجه فرنگی بدست آمده از گوجه فرنگی تازه و رسیده است که پس از عملیات آبگیری و تغلیظ در خلأ حاصل می شود.
4-7
طعم
احساس حاصل از چشائی رب گوجه فرنگی تهیه شده، از گوجه فرنگی تازه و رسیده می باشد.
4-8
بو
احساس حاصل از بویهئی رب گوجه فرنگی تهیه شده، از گوجه فرنگی تازه و رسیده در خلأ می باشد.
 
4-9
عوامل نا پذیرفتنی
عواملی هستند که وجود آنها در کنسرو موجب مغایرت ویژگی های آن با این استاندارد می شود.
این عوامل عبارتند از:
4-9-1
حشرات
به وجود حشره، تخم، لارو، شفیره و یا قطعات بدن آن در داخل فرآورده گفته می شود.
4-9-2
ناخالصی های معدنی
به وجود شن وخاک، گل و سایر مواد معدنی ناشی از عدم شستشوی صحیح گوجه فرنگی و با استفاده از نمک های نا خالص در تهیه فرآورده گفته می شود.
4-9-3
مواد خارجی
به هر گونه مواد خارج از ترکیب مواد اولیه مجاز در تهیه رب گوجه فرنگی گفته می شود.
4-9-4
مواد افزودنی
به موادی گفته می شود که، برای پنهان کردن نواقص و اشکالات ناشی از فرآیند محصول، به آن افزوده می شود.
4-10
ذرات سیاه رنگ
به ذرات سیاه رنگ ناشی از سوختگی آب گوجه فرنگی، در خط تولید گفته می شود که ممکن است در داخل فرآورده، مشاهده شود.
4-11
باقیمانده دانه و پوست
به ذرات ریز ناشی از خرد شدن دانه و پوست گوجه فرنگی در مرحله آب گیری آن گفته می شود.
4-12
نمک طعام ( NaCl )
منظور کلروسدیم خالص و عاری از مواد ناخالص قابل استفاده در صنایع غذایی می باشد.
4-13
فلزات سنگین
آلودگی های فلزی موجود در فرآورده است که می تواند از طریق خاک یا ابزار تولید وارد آن شود.
4-14
پُری
نسبت حجم محتوای ظرف به حجم کل ظرف را پُری گویند و بر حسب درضد بیان می کنند.
4-15
pH
کولگاریتم یون های هیدروژن در فرآورده را گویند.
4-16
عیوب
به وجود مواد ناخواسته ناشی از نقص در آماده سازی ماده اولیه مورد مصرف در تولید فرآورده مانند پوست، دانه یا سایر باقیمانده های گیاهی گفته می شود.
5  ناپذیرفتنی ها
وجود هر یک از مطالب نا پذیرفتنی زیر در فرآورده موجب عدم پذیزش و مغایرت ویژگی های آن با استاندارد است:
 
 
5-1  حشرات
مطابق بند 4-9-1 این استاندارد بررسی، و طبق بند 8-19 مورد آزمایش قرار می دهند.
 
5-2  ناخالصی های معدنی
مطابق بند 4-9-2 این استاندارد بررسی، و طبق بند 8-20 مورد آزمایش قرار می دهند.
 
5-3  مواد خارجی
مطابق بند 4-9-3 این استاندارد بررسی، و طبق بند 8-13 مورد آزمایش قرار می دهند.
 
5-4  مواد افزودنی
در این استاندارد، به هر گونه مواد نگهدارنده، رنگ دهنده، قوام دهنده و پُر کننده به غیر از نمک گفته می شود که مطابق بند 8-21 این استاندارد، مورد آزمایش قرار می گیرد.
6  ویژگیها
6-1  ویژگیهای مواد اولیه
6-1-1  گوجه فرنگی
ویژگی گوجه فرنگی مورد مصرف در تهیه رب گوجه فرنگی، باید مطابق با استاندارد ملی ایران 40 باشد. گوجه فرنگی باید از نظر مانده آفت کش ها مطابق استاندارد ملی 2-6349، و مانده نیتریت و نیترات ناشی از مصرف بی رویه کودهای ازته، مطابق GAP باشد.
 
6-1-2  نمک طعام
ویژگی نمک طعام مورد مصرف در تهیه رب گوجه فرنگی باید مطابق استاندارد ملی ایران 26 باشد.
 
6-1-3  آب
ویژگی آب مصرفی در شستشوی گوجه فرنگی و خطوط تولید باید مطابق استانداردهای ملی ایران 1011 آب آشامیدنی و مصرفی استخرهای شنا – میکروبیولوژی – ویژگی ها و 1053 آب آشامیدنی – ویژگی های فیزیکی و شیمیایی باشد.
 
6-1-4  ظروف بسته بندی
ویژگیهای ظروف مورد مصرف در بسته بندی رب گوجه فرنگی باید مطابق بند 9 این استاندارد باشد.
 
 
6-2  ویژگیهای فرآورده نهائی
6-2-1  ویژگیهای حسی
ویژگیهای حسی قابل بررسی با سه احساس چشائی، بویائی و بینائی باید مطابق جدول 1 این استاندارد باشد.
جدول 1- ویژگیهای حسی کنسرو رب گوجه فرنگی و بند های آزمون مربوط
ردیف
ویژگیها
حدود قابل قبول
روشهای آزمون
1
رنگ
رنگ قرمز گوجه فرنگی رسیده
بند 8-1
2
بو
عاری از بوی خارجی و دارای بوی  مخصوص به خود
بند 8-2
3
طعم
عاری از طعم سوختگی و دارای طعم مخصوص به خود
بند 8-3
4
وضعیت ظاهری
مناسب
بند 8-4
5
بافت
یکنواخت
بند 8-5
6
باقیمانده دانه و پوست
منفی
بند 8-6
7
لکه های سیاه رنگ
منفی
بند 8-7
8
وضعیت ظاهری قوطی
سالم، عاری از باد کذدگی و نشتی و زنگ زدگی
بند 8-8
9
وضعیت ظاهری شیشه
سالم و عاری از ترک خوردگی و نشتی
بند 8-9
10
وضعیت ظاهری        بسته های لامینت شده
سالم و عاری از نشتی و تورم
بند 8-10
 
 
 
 
 
 
 
6-2-2 ویژگیهای فیزیکی
ویژگیهای رب گوجه فرنگیباید مطابق با جدول 2 این استاندارد باشد.
 
جدول 2- ویژگیهای رب گوجه فرنگی و بندهای آزمون مربوط
روشهای آزمون
حدود قابل قبول
ویژگیهای فیزیکی رب گوجه فرنگی
ردیف
بند 8-10
حداقل 90
پُری (درصد)
1
بند 8-11
کمینه 25
مواد جامد محلول در آب بدون احتساب نمک
2
بند 8-12
حداکثر 3/4
pH
3
بند 8-13
منفی
مواد خارجی
4
 
 
 
 
 
6-2-3  ویژگیهای شیمیایی
ویژگیهای شیمیایی رب گوجه فرنگی باید مطابق جدول 3 این استاندارد باشد.
 
جدول 3- ویژگیهای شیمیایی رب گوجه فرنگی ( برحسب ماده خشک) و بندهای آزمون مربوط
ردیف
ویژگیهای شیمیایی
حدود قابل قبول
روشهای آّزمون
1
بیشینه خاکستر غیر محلول در اسید کلریدریک 10 درصد (بر حسب ماده خشک) (درصد)
 
3/0
 
بند 8-19
2
بیشینه نمک طعام (NaCl)
2
بند 8-20
3
3-1
3-2
آلودگیهای فلزی
بیشینه سرب Pb (mg/kg )
بیشینه قلع Sn (mg/kg)
 
5/1
250
 
بند 8-21
بند 8-21
 
 
 
 
 
6-2-4  بقایای ریسه های کپک
میزان ریسه های کپک، در کنسرو رب گوجه فرنگی نباید از 45 درصد بیشتر باشد. (بند 10-16)
 
6-2-5  ویژگیهای میکروبیولوژی
ویژگیهای بهداشتی رب گوجه فرنگی باید طبق استاندارد ملی 2326 میکروبیولوژی – سترونی تجارتی فرآورده های غذایی بسته بندی شده در بسته های نفوذ ناپذیر – روش کنتل، باشد. (بند 8-17)
 
7  نمونه برداری
نمونه برداری از فرآورده رب گوجه فرنگی باید مطابق با استاندارد ملی 2836 نمونه برداری از فرآورده های کشاورزی بسته بندی شده، که مصرف غذایی دارند، انجام گیرد.
8  روشهای آزمون
8-1  رنگ ظاهری
رنگ ظاهری رب گوجه فرنگی را پس از رقیق نمودن مقداری حدود 5 گرم از نمونه توسط آب مقطر تا غلظت 8 درجه بریکس، با چشم غیر مسلح بررسی و تعیین نمائید.
8-2  بو
بلافاصله پس از باز کردن درب ظرف بسته بندی، محتویات داخل آن را با کمک احساس بویایی بررسی و نتیجه را یادداشت نمائید.
8-3  طعم
رب گوجه فرنگی را توسط آب مقطر تا غلظت 8 درجه بریکس رقیق نموده و طعم آن را بوسیله  چهار نفر ارزیاب آموزش دیده، ارزیابی کنید.
 
8-4  وضعیت ظاهری
وضعیت ظاهری فرآورده را از نظر یکنواختی آن به وسیله اسپاتول، بررسی نمائید.
8-5  بافت فرآورده
بافت فرآورده را با قرار دادن مقداری از آن بین انگشتان شست و اشاره و فشار دادن دو انگشت یاد شده از نظر غیر یکنواختی مورد آزمایش قرار می دهید.
8-6  باقیمانده دانه و پوست
مقداری از رب گوجه فرنگی را، به وسیله اسپاتول در داخل پلیت شیشه ای ریخته، و سپس آن را در داخل یک پلیت شیشه ای بزرگتر قرار دهید. بطوری که نمونه در اثر تماس و فشار دو سطح شیشه ای کاملاٌ پخش شده و در مقابل نور محتویات داخل آن به خوبی دیده شود. سپس سطح لایه نازک نمونه را از نظر وجود دانه و پوست و لکه های سیاهرنگ، بررسی کنید.
8-7  لکه های سیاهرنگ
مطابق بند 8-6 این استاندارد عمل نمائید.
8-8  وضعیت ظاهری قوطی
قبل از باز کردن درب قوطی آن را از نظر موارد زیر بررسی نمائید:
8-8-1  وضعیت نشانه گذاری مطابق بند 10 این استاندارد باشد.
8-8-2  وضعیت قوطی از نظر وجود زنگ زدگی.
8-8-3  وضعیت قوطی از نظر باد کردگی.
8-8-4  وضعیت قوطی از نظر نشتی.
8-8-5  وضعیت قوطی از نظر صدمات مکانیکی، آسیب دیدگی، فرو رفتگی، بررسی و نتایج آن را ثبت نمائید.
8-9  وضعیت ظاهری شیشه
قبل از باز کردن درب شیشه، آن را مطابق بند های 8-8-1 و 8-8-4 بررسی نمائید.
8-9-1  شیشه را از نظر وجود ترک خوردگی.
8-9-2  درب شیشه باز کرده و محتویات آن را از نظر وجود تیرگی در سطح روئی بررسی و نتیجه را ثبت نمائید.
8-9-3  شیشه را از نظر وجود نشتی، از ناحیه درب آن بررسی و نتایج را ثبت نمائید.
 
8-10  آزمون پُری
8-10-1  وسایل و تجهیزات:
8-10-1-1  ترازوی آزمایشگاهی
8-10-1-2  پی پت و آب مقطر
8-10-1-3  ترمومتر
 
8-10-2  روش آزمون
درب ظرف کنسرو را باز کرده و تا بالاترین سطح محتویات آن را علامت گذاری کنید. محتویات ظرف را خالی کنید. ظرف را شسته و تا نقطه علامت گذاری با آب مقطر  20 پر کرده و وزن نمائید. وزن بدست آمده را (A) فرض کرده و یادداشت نمائید. ظرف را تا زیر لبه با آب مقطر پر و توزین کنید. وزن بدست آمده را ( ) فرض کرده و یادداشت نمائید. ظرف را خالی کرده و خشک نمائید. ظرف خالی را توزین نموده و وزن را (C) فرض کرده و یادداشت نمائید. درصد پُری را (S) فرض کرده و از فرمول 1 بشرح زیر محاسبه نمائید.
فرمول شماره 1:              
که در این فرمول:
A = وزن ظرف با آب مقطر تا نقطه علامت
B = وزن  ظرف با آب مقطر تا زیر لبه
C = وزن ظرف خالی
S = درصد پُری
8-11  آزمون مواد جامد محلول در آب
8-11-1  مواد و تجهیزات:
8-11-1-1  آب مقطر
8-11-1-2  دستگاه رفراکتومتر
8-11-1-3  پنبه
8-11-1-4  الکل
8-11-1-5  کاغذ صافی و قیف و پایه قیف
 
8-11-2  روش آزمون
مقداری از نمونه یکنواخت شده را در داخل کاغذ صافی بریزید و آن را صاف نمائید. پریز دستگاه رفراکتومتر را به برق وصل کرده و آن را روشن نمائید. برای کسب اطمینان از کالیبره بودن دستگاه رفراکتومتر، پس از تمیز کردن عدسی آن با آب مقطر، آن را خشک نمائید. سپس مجداداً با الکل اتیلیک 96 درصد تمیز نمائید. دستگاه رفراکتومتر باید بر حسب مقدار ساکاروز درجه بندی شده باشد. یک قطره از آب مقطر آزمایشگاهی در 20 را روی عدسی شیشه ای رفراکتومتر قرا داده و دستگاه را روی صفر تنظیم نمائید. سپس یک قطره از نمونه صاف شده را بر روی عدسی دستگاه قرار داده و از چشمی دستگاه تصویر نیم کره سیاه رنگ تشکیل شده را صاف و واضح نموده و سعی کنید با چرخانیدن پیچ تنظیم، دایره را به دو قسمت مساوی تاریک و روشن تقسیم نمائید. عدد بدست آمده از این تنظیم را قرائت نمائید. در صورتی که نمونه به آسانی صاف نشود، ضروری است که محلولی به نسبت یک به یک بوسیله آب مقطرتهیه و صاف نموده و نسبت به اندازه گیری غلظت در محلول یک به یک صاف شده اقدام نمائید. بعد عدد حاصل را در 2 ضرب نمائید.
8-12  آزمون pH
8-12-1 مواد و تجهیزات مورد نیاز
8-12-1-1  دستگاه pH متر
8-12-1-2  محلول بافر 4 و 7
8-12-1-3  آب مقطر
8-12-1-4  بشر
8-12-2  روش آزمون
حدود یک ساعت قبل از انجام آزمون دو شاخه دستگاه pH متر را به پریز برق وصل نمائید. دقت کنید که الکترود های pH متر از محلول KCl اشباع، پر باشد. در صورتیکه در ته الکترود ها رسوب سفید رنگی تشکیل شده باشد نسبت به تخلیه محلول KCl و شستشوی داخل الکترود بوسیله سرنگ t اقدام کنید. اگر رسوب سفید رنگ هنوز باقی مانده باشد الکترود را داخل آب گرم قرار داده و سعی کنید که با تکان دادن، رسوب داخل الکترود را در داخل مایع حل نمائید. سپس مجداداً داخل الکترود را از محلول اشباع KCl پر کرده و نسبت به کالیبره نمودن دستگاه با بافرهای 4 و 7  اقدام نماوید. سعی کنید که درجه حرارت محلول های مورد استفاده دستگاه یکسان نموده و در درجه حرارت آزمایشگاه (25-20) کالیبراسیون و آزمون را انجام دهید. پس از تنظیم دستگاه با بافرهای فوق الذکر، الکترود را با آب مقطر ششته و خشک نمائید. سپس مقداری از نمونه مورد نظر را زیر الکترود pH  متر قرار داده و پس از کسب اطمینان از تماس کامل الکترود با نمونه، دستگاه را روشن نمائید و پس از ثابت شدن ارقام مشاهده شده در مانیتور دستگاه، pH مورد نظر را یادداشت نمائید. پس از خاتمه آزمون مجداداً الکترود pH متر را با آب مقطر شسته و آن را داخل بشری حاوی آب مقطر قرار دهید. دستگاه را خاموش نموده و دو شاخه آن را از پریز برق خارج نمائید.
8-13  آزمون مواد خارجی
8-13-1  تجهیزات و لوازم:
8-13-1-1  ترازوی آزمایشگاهی با حساسیت 001/0 گرم.
8-13-1-2  قیف بوخنر
8-13-1-3  کاغذ صافی
8-13-1-4  میکروسکوپ   
8-13-2  روش آزمون
10 گرم از نمونه کنسرو رب گوجه فرنگی را پس از بهم زدن و یکنواخت کردن نمونه، توزین نموده و با 2 برابر حجم خود با آب مقطر رقیق کرده و به خوبی هم بزنید. نمونه رقیق شده را از روی کاغذ صافی قیف بوخنر صاف نمائید. کاغذ صافی را بوسیله پنس آزمایشگاهی برداشته و در زیر میکروسکوپ وجود یا عدم وجود مواد خارجی را مورد بررسی قرار دهید.
8-14  آزمون ریسه های کپک
باقیمانده ریسه های کپک در کنسرو رب گوجه فرنگی را مطابق استاندارد 3767 رب گوجه فرنگی – روش تشخیص و اندازه گیری ریسه های کپک، مورد آزمایش قرار دهید.
8-15  آزمون میکروبیولوژی
آزمون میکروبی کنسرو رب گوجه فرنگی را مطابق استاندارد ملی ایران 2326 میکروبیولوژی – سترونی تجارتی فرآورده های غذائی بسته بندی شده در بسته های نفوذ ناپذیر روش کنترل، انجام دهید.
8-16  آزمون ناخالصی های معدنی
8-16-1  تجهیزات و لوازم
8-16-1-1  دستگاه رفراکتومتر
8-16-1-2  کوره الکتریکی
8-16-1-3  ترازوی آزمایشگاهی
8-16-1-4  کاغذ صافی
8-16-1-5  قیف
8-16-1-6  اسید کلریدریک
8-16-1-7  آب مقطر
8-16-2  روش آزمون
25 گرم از نمونه رقیق شده تا غلظت 8 درجه بریکس را در داخل یک بوته چینی که قبلاً به وزن ثابت رسیده است، توزین نمائید. پس از سوزاندن در درجه حرارت   525 در داخل کوره الکتریکی خاکستر کنید. مقدار ml 25 اسید کلریدریک را روی خاکستر اضافه کنید و بجوشانید. سطح روئی بوته را توسط شیشه ساعتی بپوشانید تا از پاشیده شدن محلول به بیرون جلوگیری نمائید. محلول را از کاغذ بدون خاکستر صاف کنید. مواد غیر قابل حل جمع شده روی کاغذ صافی را توسط آب داغ شستشو داده و عاری از اسید نمائید. آن را بسوزانید تا از کربن عاری گردد. سپس خاکستر نموده و توزین کنید. از تفاوت بوته خالی و بوته پُر، ناخالصی های معدنی را بر حسب گرم درصد محاسبه کنید.
 
8-17  آزمون نمک طعام ( NaCl )
میزان نمک طعام رب گوجه فرنگی را مطابق استاندارد ملی 116 کنسرو خیارشور – ویژگیها و روشهای آزمون، آزمون کنید.
 
8-18  آلودگیهای فلزی
قلع مطابق با استانداردهای ملی ایران 4901 روش اندازه گیری قلع در میوه و سبزی و فرآورده های آن – 4902 روش اندازه گیری سرب در میوه و سبزی و فرآورده های آن، مورد آزمایش قرار دهید.
8-19  حشرات
نمونه را مطابق استاندارد ملی ایران 116 کنسرو خیارشور – ویژگیها و روشهای آزمون، مورد آزمایش قرار دهید.
 
 
8-20  شن و خاک
نمونه را مطابق استاندارد ملی ایران 116 کنسرو خیارشور – ویژگیها و روشهای آزمون، مورد آزمایش قرار دهید.
 
8-21  افزودنیها
8-21-1  آزمون نگهدارنده ها
اسید بنزوئیک را بر اساس استاندارد ملی ایران 3630 اسید بنزوئیک در میوه و سبزی و فرآورده های آن – اندازه گیری و مورد آزمایش قرار دهید.
 
8-21-2  آزمون رنگهای افزودنی
برای تعیین و تشخیص رنگهای افزودنی و نوع رنگ مصنوعی مطابق استاندارد ملی ایران 2632 رنگهای افزودنی ( آلی مصنوعی) در مواد خوراکی – روش آزمون ( جداسازی و تشخیص )، آزمون نمائید.
 
 
 
9  بسته بندی
برای بسته بندی رب گوجه فرنگی از ظروف شیشه ای، فلزی و بسته بندی های قابل انعطاف چند لایه کیسه ها و بشکه های مخصوص بسته بندی آسپتیک می توان استفاده نمود، مشروط بر اینکه کلیه مشخصات بسته بندی ها شامل جنس، نوع، مواد مصرفی و نحوه درب بندی و درز بندی داخلی و خارجی، ابعاد، ظرفیت، پوشش لاکهای جدار داخل و خارج قوطی ها و درب شیشه ها مطابق استانداردهای مربوطه به شرح زیر باشد:
 
9-1  ظروف فلزی 
ویژگیهای ظروف فلزی باید مطابق با استانداردهای ملی ایران 1881 ظروف فلزی غیر قابل نفوذ برای نگهداری مواد غذائی – ویژگیها، و 1412 رب گوجه فرنگی – ظروف فلزی برای بسته بندی و 2455 لاکهای مصرفی در ظروف فلزی مواد غذائی – ویژگیهای عمومی، باشد.
 
9-2  ظروف شیشه ای
ویژگیهای ظروف شیشه ای باید مطابق استاندارد ملی ایران 1409 ظروف شیشه ای برای محصولات غذائی و آشامیدنی – ویژگیها، باشد. ویژگی لاک داخل درب شیشه باید مطابق با استاندارد ملی ایران 2455 لاکهای مصرفی در ظروف فلزی مواد غذائی – ویژگیهای عمومی، باشد.
 
 
9-3  بسته بندی های قابل انعطاف چند لایه
ویژگیهای بسته بندی های قابل انعطاف چند لایه، باید مطابق با استانداردهای ملی ایران 3116 بسته بندی مواد غذائی – کیسه های قابل انعطاف چند لایه با لایه آلومینیومی – ویژگیها، و 3115 بسته بندی مواد خوراکی – لفاف های آماده شده با لایه آلومینیوم – ویژگیها، باشد.
یادآوری: استفاده از بسته های بیش از 5 کیلوگرم برای بسته بندی رب گوجه فرنگی منوط به کسب مجوز از مراجع قانونی و ذیصلاح کشور می باشد.
 
10  نشانه گذاری
برای نشانه گذاری فرآورده رب گوجه فرنگی علاوه بر لزوم رعایت اصول کلی مندرج در استاندارد 2135 ویژگیهای عمومی برچسب بسته بندی مواد غذائی، نکات زیر باید به صورت واضح و خوانا برای مصارف داخلی به زبان فارسی، و برای صادرات به زبان انگلیسی و یا به زبان کشور خریدار نوشته، چاپ و یا برچسب شود.
10-1  نام و نوع فرآورده
10-2  عبارت  محصول ایران
10-3  علامت تجاری کارخانه سازنده
10-4  وزن خالص بر حسب گرم
10-5  تاریخ تولید و انقضاء مصرف (به روز/ ماه و سال )
10-6  سری ساخت
10-7  شماره پروانه ساخت از وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی
10-8  نام و نشانی تولید کننده
10-9  غلظت بر حسب درجه بریکس
10-10  درصد نمک
10-11  مواد وتشکله
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
مقدمه
هر محصول ویژگیها و مشخصات خاصی دارد که پیش از هر گونه بررسی فنی، مالی و اقتصادی طرح، لازم است این خصوصیات به درستی شناخته شوند. شناخت صحیحی از مشخصات و انواع مختلف محصول، بدون تردید، راهنمای مناسبی جهت تصمیم گیریهای لازم در انتخاب روش و عملیات تولید و محاسبات بعدی مورد نیاز خواهد بود.
در این ارتباط یکی از موثرترین روشهای قابل استفاده، به کارگیری استانداردهای مدون ملی و جهانی هر یک از محصولات می باشد. علاوه بر این جهت بررسی بازار لازم است تا شماره تعرفه گمرکی (نامگذاری بروکسل ) محصولات نیز مشخص گردد تا درباره روند واردات و صادرات محصول و مقررات آن شناخت لازم حاصل شود.
 
1-2  تعریف، ویژگیها و مشخصات فنی محصول
در این بخش نام و کاربرد، طبقه بندی، مشخصات فنی و بسته بندی محصول مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
 
1-1-2  نام و کاربرد محصول
نام و کالای تولیدی مربا می باشد و آن فرآورده هایی است که از عمل آوری اندام های گیاهی همراه با قند مجاز با آب و آب میوه پس از طی فرآیند خاص تا غلظت مشخص به دست می آید به ترتیبی که قطعات به کار رفته در تهیه آن قابل تفکیک و رویت باشد. این محصول معمولاً جهت صبحانه یا عصرانه مورد مصرف قرار می گیرد که بسته به نوع اندام گیاهی که در آن به کار رفته است قابل تقسیم بندی می باشد.
 
2-1-2  طبقه بندی محصول
طبقه بندی مربا معمولاً بر اساس انواع میوه ( اندام گیاه ) به کار رفته در تولید آن صورت می گیرد که به عنوان مثال می توان مربای هویج، بالنگ، توت فرنگی و ... را نام برد و همچنین نوع بسته بندی نیز در طبقه بندی محصول مدنظر قرار می گیرد؛ مثل یکبار مصرف ژله ای و یا در شیشه 400 گرمی و ... .
 
3-1-2  مشخصات فنی محصول
به طور کلی محصول از سه قسمت میوه ( اندام گیاهی )، مواد قندی و آب تشکیل شده است که میوه مصرفی باید تمیز، تا حد مناسب رسیده، سالم، با پوست یا بدون پوست، بدون هسته ( به جز دانه ریزها )، بدون تخمدان، از میوه تازه ( و یا منجمد شده ) طبق استاندارد مربوطه استفاده شود. این محصول باید طعم و بوی میوه و یا گیاه مورد مصرف را داشته باشد و عاری از هرگونه طعم و بوی حاصل از سوختگی و فساد مانند کپک زدگی و ترشیدگی باشد. این محصول باید دارای رنگ فرآورده ای باشد که تحت شرایط طبیعی و سالم به دست آمده و مشخص کننده نوع میوه، عاری از رنگ سیاه و قهوه ای مربوط به اکسیداسیون میوه یا کاراملیزه شدن مواد قندی است باشد. افزودن هر نوع رنگ به فرآورده مجاز نمی باشد. در این محصول مواد قندی مانند ساکارز، گلوکوز ( مایع و یا جامد )، دکستروز، فروکتوز و یا سایر مواد قندی هیدروکربنه مطابق با استانداردهای مربوطه مجاز می باشد. آب مصرفی در تهیه این محصول باید مطابق با استاندارد ویژگیهای آب آشامیدنی شماره 1053 باشد.
میزان پُری محصول باید حداقل % 97 باشد و نیز میزان مواد جامد محلول در آب ( بریکس در  20 ) مربا حداقل % 70 باشد و اسیدیته مربا بر حسب اسید سیتریک در حد مجاز 5/0-2/0 درصد باشد. میزان pH این محصول باید در حد مجاز 9/3-3 و میزان میوه محتوی حداقل 40 درصد وزنی باشد. استفاده از افزودنی های زیر که با مشخصات تعیین شده به وسیله موسسه استاندارد تطبیق نماید در فرآورده مجاز می باشد.
الف) اسیدهای آلی
اسید تارتاریک، اسید سیتریک، اسید مالیک و اسید لاکتیک
 
ب) پکتین
از پکتین به عنوان ماده قوام دهنده در مذبا به میزان حداکثر 5/0 گرم در 100 گرم می توان استفاده نمود.
ج) طعم دهنده ها
از مواد معطری نزیر هل، دارچین، گلاب، وانیل و صرفاً افزودن اسانس های طبیعی استخراج شده هنگام تهیه آب میوه، مجاز است طبق استانداردهای مربوطه استفاده نمود. همچنین از خلال پوست مرکبات در مربای هویج استفاده می شود.
د) مواد نگهدارنده
استفاده از مواد نگهدارنده در مربا غیر مجاز می باشد. آلوده کننده های فلزی موجود در انواع مربا نباید از حد تعیین شده در جدول (1-2) تجاوز نماید.
 
 
جدول (1-2) میزان مواد فلزی مجاز در انواع مربا
نام فلزات
حد قابل قبول بر حسب p.p.m
روی
5
آهن
15
قلع
250
آرسنیک
2/0
سرب
3/0
مس
5
 
 
سایر مشخصات محصول طی جدول (2-2) ارائه می گردد:
 
 
جدول (2-2) ویژگیهای انواع مربا
ردیف
مشخصات انواع مربا
حدود قابل قبول
1
طعم
طبیعی و مشخص کننده نوع میوه
2
بو
طبیعی و مشخص کننده نوع میوه
3
رنگ
طبیعی و مشخص کننده نوع میوه
4
مواد جامد محلول در آب
حداقل % 70 در  20
5
اسیدیته بر حسب اسید سیتریک (گرم در 100 گرم)
5/0-2/0
6
قند کل (گرم در 100 گرم)
حداقل 60
7
pH
9/3-3
8
حشرات
منفی
9
شن و خاک
منفی
10
وزن کل
بستگی به نوع محصول و بسته بندی آن دارد
11
درصد پُری
حداقل % 97
 
 
 
 
4-1-2  بسته بندی محصول
این کالا می تواند به اشکال گوناگونی بسته بندی گردد و به بازارعرضه شود که از متداول ترین انواع بسته بندی های مربا می توان به موارد ذیل اشاره نمود.
1- بسته بندی در ظروف شیشه ای در اندازه های مختلف.
2- بسته بندی در ظروف فلزی در اندازه های مختلف.
3- بسته بندی در ظروف یکبار مصرف که درب آن روکش آلومینیومی دارد، در اندازه های مختلف (که اکثراً در هتل ها و هواپیماها و ... مصرف می شوند.)
 
5-1-2  شماره تعرفه گمرکی محصول
در داد و ستدهای بین المللی جهت کد بندی کالاها در امر صادرات و واردات و تعیین حقوق گمرکی و سود بازرگانی، بیشتر از دو نوع طبقه بندی استفاده می شود. یکی از طبقه بندی ها نام گذاری بروکسل و دیگری طبقه بندی مرکز استاندارد تجارت بین الملل می باشد.
روش طبقه بندی مورد استفاده در بازرگانی خارجی ایران، طبقه بندی بروکسل است که بنابر نیازها و کاربردهای خاص موجود، بعضاً تقسیم بندی های بیشتری در زیر تعرفه ها انجام گرفته است.
در جدول (3-2) شماره تعرفه گمرکی، کد سیستم هماهنگ شده (زیر تعرفه)، نوع کالاها، حقوق ورودی و شرایط ورود محصول درج گردیده است.
حقوق ورودی مندرج در ستون مربوطه شامل حقوق پایه و سود بازرگانی است. حقوق پایه، طبق ماده (2) قانون (موسوم به قانون تجمیع عوارض مصوب 2/11/1381) اصلاح موادی از قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، حقوق گمرکی، مالیات، حق ثبت سفارش کالا، انواع عوارض و سایر وجوه دریافتی از کالاهای وارداتی تجمیع گردیده است ومعادل 4 % ارزش گمرکی کالاها تعیین می شود. به مجموع این دریافتی و سود بازرگانی که طبق قوانین مربوطه توسط هیئت وزیران تعیین می شود،حقوق ورودی اطلاق می شود.
جدول (3-2) مشخصات گمرکی کالا
شماره تعرفه
کد سیستم همامنگ شده
نوع کالا
حقوق ورودی
شرایط ورود
 
 
 
2007
 
مربا، ژله، مارمالاد، پوره و خمیر میوه که به وسیله پختن به دست آمده با یا بدون افزودن قند یا سایر مواد شیرین کننده
 
 
19/2007
مرکبات
65
 
99/2007
سایر
65
 
 
 
2-2  کالاهای قابل جانشین
امروزه هیچ کالایی به صورت انحصاری در جهان تولید نمی شود و مربا نیز از این امر مستثنی نمی باشد. از کالاهای جایگزین این محصول می توان از مارمالادها (مرباهای ژله ای) نام برد که در دنیا از استقبال خوبی برخوردار می باشند. در کشور ما به علت خانگی بودن تهیه مربا، مردم هنوز از مرباهای مرسوم استفاده می کنند ولی به علت صنعتی شدن شهرها، مردم به مرور اقدام به خرید انواع مربا و مارمالاد ژله ای می نمایند. همچنین در بعضی مکان های کشورمان از شیره انگور و خرما به جای مربا استفاده می شود.
 
 
3-2  بررسی بازار و قیمت فروش
بررسی امکانات فروش برای محصول تولید شده در هر واحد جدید صنعتی می تواند عامل بسیار موثری در ارزیابی موقعیت اقتصادی و آینده این گونه واحدها باشد. در این ارتباط با در نظر گرفتن ویژگیهای خاص هر صنعت، وضعیت تولیدات داخلی و میزان مصارف و نیازهای داخلی (بر مبنای انواع کاربرد محصول) مورد تحلیل و بررسی قرار می گیرد و با تعیین میزان کمبود تولید داخلی محصول، باید سهم قابل کسب بازار برای واحدهای جدید ارزیابی گردد.
از سوی دیگر ویژگیهای خاص هر صنعت، ممکن است امکانات ویژه ای را برای فروش و بازاریابی محصولات آن فراهم آورد که در هر مورد باید به طور جداگانه مورد بررسی قرار گیرد.
در این قسمت مسائل فوق الذکر در ارتباط با امکانات فروش محصول جهت ارزیابی نهائی شاخصهای اقتصادی واحد مورد بررسی و ارزیابی قرار می گیرد و قیمت فروش محصول مشابه بر مبنای نرخهای رسمی بازار ارائه خواهد گردید.
 
1-3-2  بررسی روند مصرف
طبق آمار ارائه شده توسط وزارت صنایع، تولیدات انواع مربا در سال 1375 به میزان 7789 تن بوده است. با توجه به در نظر گرفتن مصرف سرانه مربا در حدود نیم کیلوگرم در سال، میزان تولید مربا که احتیاجات داخل کشور را تأمین نماید باید حدود 30000 تن باشد، (لازم به توضیح است با توجه به اینکه تولید مربا در حال حاظر به صورت خانگی در ایران رواج دارد، تولید کم سالانه، احساس کمبود مربا را به وجود نمی آورد.) ولی با توجه به افزایش رو به رشد جمعیت کشور در سالهای آتی، احتیاج به احداث واحدهای تولید کننده مربا در آینده ضروری می باشد تا بتوان جوابگوی بازار مصرف داخلی کشور شد.
 
2-3-2  بررسی روند واردات و صادرات
با توجه به ممنوعیت ورود کالای فوق به کشور، لذا در این بخش فقط به بررسی صادرات مربا پرداخته می شود. متأسفانه با وجود فراوانی . تنوع میوه در ایران و ضایعات حدود حداقل 30% محصولات کشاورزی، تاکنون اقدام عمده ای در ارتباط با صنایع تبدیلی کالاهای فوق و صادرات آن به بازارهای جهانی صورت نگرفته است. ولی با توجه به ارزانی میوه و خدمات در ایران، نسبت به کشورهای دیگر و همچنین با بهبود در بسته بندی های محصولات می توان بازار مناسبی را برای انواع مربا در کشورهای دیگر به دست آورد.
 
3-3-2  بررسی قیمت فروش محصول مشابه
پارامترهای مختلفی بر قیمت محصول موثر خواهد بود که برخی از پارامترهای مهم در ذیل شرح داده شده است:
1-  قیمت مواد اولیه مصرفی که یکی از مهمترین هزینه های متغیر تولید می باشد و نقش عمده ای را در تعیین قیمت تمام شده محصول را دارد.
2- منطقه جغرافیایی احداث واحد به خصوص از لحاظ دسترسی به منابع تأمین مواد اولیه و کانونهای مصرف محصول، هزینه های مربوط را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
3- نوع تکنولوژی مورد استفاده از طریق تأثیر بر سرمایه گذاری، کیفیت محصول تولیدی و میزان ضایعات و ... بر قیمت فروش محصول مؤثر خواهد بود.
4- هزینه نیروی انسانی مورد نیاز تأثیر مستقیم در هزینه های متغیر تولید و قیمت تمام شده محصول دارد.
5- ظرفیت تولید واحد بر روی قیمت فروش محصول مؤثر است، به این ترتیب که افزایش ظرفیت تولید از طریق سرشکن نمودن هزینه های سربار باعث کاهش قینت تمام شده محصول می گردد.
با توجه به نکات فوق، قیمت فروش محصول تولید شده علاوه بر این می بایست هزینه های تولید را تأمین نماید، باید در حدی باشد که بتوان سهمی از بازار را بدست آورد.
همچنین در صورتیکه صادذات محصول تولیدی نیز مدنظر قرار گیرد، قیمت گذاری باید به نحوی باشد که رقابت با تولیرکنندگان خارجی امکان پذیر باشد.
با توجه به استعلام انجام شده در بازارهای داخلی هر کیلوگرم انواع مربا حدود 30000 ريال به فروش می رسد.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
مقدمه
طراحی و احداث صنایع نیازمند شناخت مبانی تیوری و برخورداری از دیدگاههای تجربی و عملی متنا سب با شرایط اقتصادی و فرهنگی حاکم و دانش فنی موجود جامعه، به منظور نیل به اهداف تولید می باشد.
بررسی امکان احداث واحد از حیث نحوه تأمین مواد اولیه، تعیین میزان سرمایه گذاری، تطابق تکنولوژی صنعت مورد نظر با میزان تخصصها و مهارتهای بالقوه و بالفعل موجود در کشور و ...، مطالعات هماهنگ و چند جانبه اقتصادی، فنی، اقلیمی و جغرافیایی را ایجاب می نماید.
مطالعات فنی ایجاد صنایع، مجموعه ای از تحقیقات درخصوص ماهیت مواد و محصولات، شناخت فرآیندهای مختلف تولید و تکنولوژیهای موجود و بررسی سیستمها، تجهیزات و ماشین آلات مورد نیاز می باشد. این بررسی ها در راستای نیل به هدف توسعه، تولید و افزایش کیفیت محصولات تولیدی صورت می گیرد که با بهبود بافت فنی واحدهای جدید التأسیس در داخل کشور، پاسخگویی به نیاز بازار و رقابت با سایر تولیدکنندگان جهانی را امکان پذیر می سازد.
در بررسی های فنی ابتدا روش های مختلف تولید محصول مورد بررسی قرار می گیرد و پس از بررسی های لازم مناسب ترین تکنولوژی که با فرهنگ کاری و توانایی های بالقوی صنعت تناسب داشته باشد، انتخاب می گردد.
با انتخاب مناسبترین روش تولید هر محصول می توان دستگاهها و تجهیزات مورد نیاز را بر اساس فرآیند منتخب، انتخاب نمود.                  
در این فصل، علاوه بر تشریح فرآیندهای مختلف تولید و انتخاب مناسب ترین فرآیند، کنترل کیفیت واحد تولیدی شرح داده خواهد شد. سپس ظرفیت و برنامه تولید بر اساس بررسی بازار تعیین می گردد و بر این اساس کاربرد و میزان مواد اولیه مورد نیاز و تعداد و نحوه عملکرد دستگاههای موجود در خط تولید شرح داده خواهد شد و پس از تعیین طرح استقرار ماشین آلات و جریان مواد، تأسیسات زیر بنایی مورد نیاز جهت انجام و ادامه فعالیتهای تولیدی واحد مورد بررسی قرار می گیرند. در ادامه بر اساس اصول مهندسی صنایع، نیروی انسانی مورد نیاز و مساحت بخشهای مختلف محاسبه می گردد و سپس نقشه جانمایی ساختمانهای تولیدی، اداری، رفاهی، بهداشتی و خدماتی ترسیم می گردد. در خاتمه این فصل نیز برنامه زمان بندی طرح مورد توجه قرار گرفته است.
 
1-3 معرفی روش های مختلف تولید
محصول مورد نیاز در این واحد شامل انواع مربا می باشد. تولید این محصول شامل مراحل مختلف شستشو، پوست گیری، دم گیری، هسته گیری، اختلاط مواد، پخت و تلغیظ سازی، درب بندی، پاستوریزاسیون، برچسب زنی و بسته بندی می باشد. این مراحل در تمامی روشهای تولید یکسان می باشد. تنها عملیات پخت و تلغیظ می تواند بسته به نوع محصول و ویژگی های ماشین آلات مورد استفاده متفاوت باشد. البته اصول کلی پخت و تلغیظ در تمامی این روشها یکسان می باشد و تنها در شیوه عمل، تفاوت هایی خواهد داشت. روش های تغلیظ محصول مورد استفاده در تولید مربا شامل موارد زیر می باشد:
الف) تغلیظ تحت فشار اتمسفریک
ب)تغلیظ تحت خلاء
ج) تغلیظ مداوم
 
 
الف) تغلیظ تحت فشار                               
روش معمول جوشانیدن مربا، استفاده از دیگ های باز است که توسط بخارات حرارت داده می شود و ظرفیت هر بَچ، 75 تا 100 کیلو گرم بوده و بخار با فشار 4 تا 5 بار به درون ژاکت یا کویل های درونی دیگ به منظور جوشانیدن مخلوط داخل آن تزریق می شود.
 
ب) تغلیظ تحت خلاء
دیگ های پخت تحت خلاء معمولاً برای ظرفیت های 500 تا 2000 کیلو گرم درهر بَچ ساخته شده اند. این دیگ ها از جنس استیل زنگ نزن و مجهز با کویل حرارتی، پمپ وکیوم یا سیستم انژکتور و نیز وسیله نمونه برداری یا رفراتور نصب شده در داخل آن و نقاط ورود خوراک و دریچه بازرسی می باشد.
روش کار عبارت است ازتهیه پیش مخلوط در ظرف حرارت داده شده مجهز به همزن است. پیش مخلوط به دست آمده توسط خلاء به درون دیگ کشیده می شود. با بار گیری دیگ پخت، فشار داخل دیگ به گونه ای کنترل می شود که عمل تبخیر در 50 تا 60 درجه سانتیگراد انجام شود تا اینکه مقدار مواد جامد به میزان مورد نظر برسد. برای دستیابی به آن، خلاء برداشته می شود و اجازه می دهند تا حرارت به 90 درجه سانتیگراد برسد. این عمل متضمن استریلیزاسیون و شرایط لازم برای تشکیل ژل پکتین می باشد. مواد درون دیگ توسط نیروی ثقل، پمپ یا فشارهوا تخلیه می شود. به دلیل اینکه بزرگی از محصول به دست می آید لذا ممکن است مشکلاتی در ارتباط با بستن زودتر موعد (Pre-cetting) رخ دهد. بنابراین لازم است تا در این روش، اسید و یا پکتین پس از کامل شدن جوشیدن، اضافه می شوند.
 
ج) تغلیظ مداوم
تغلیظ مداوم تحت خلأ به دو روش صورت می گیرد. در سیستم تغلیظ در فشار اتمسفریک (APV) از یک تبخیر کننده صفحه ای استفاده می شود در حالی که در سیستم Alfa Level  از یک مبدل حرارتی خراشنده سطحی (Scraped Surface Heat Exchanger) استفاده می شود. سیستم اول محدود به کارکردن با ژله ها و محصولات نرم شده است و در حالی که سیستم دوم قادر به کارکردن با قطعات بزرگ میوه می باشد. سیستم APV به یک سستم پیش مخلوط کن با استفاده از تانک با اندازه گیری مداوم نیازمند است و از آنجائیکه زمان تماس در تبخیر کننده کوتاه است، گذاشتن یک پیش گرمکن و فلاش تانک برای خارج ساختن دی اکسید گوگرد موجود در ماده اولیه ضروری است. تبخیر کننده از نوع فیلم پایین رونده (فالینگ فیلم) و فیلم بالا رونده (رایزینگ فیلم) می باشد که ماده تغذیه شده از میان سیستمی از صفحات استیل زنگ نزن حرارت داده شده با بخار، عبور کرده و تا نقطه جوش رسانیده می شود.
سیستم Alfa-Level بر اساس مبدل های حرارتی عمودی خراشنده سطحی استوار است و همانند سیستم قبلی وسیله ای جهت پیش مخلوط کردن به منظور فراهم نمودن تغذیه مداوم مورد نیاز می باشد که با تزریق شدن به داخل واحد حرارت دهنده، میزان حرارت تا نقطه جوش افزایش می یابد. سپس محصول وارد تبخیر کننده ای می شود که از نوع مبدل حرارتی خراشنده سطحی است و تحت خلأ عمل می کند. مخلوط بخار و مایع حاصل شده به درون یک سییپراتور (جداکننده) رانده می شود و درآنجا بخارات به درون کندانسور کشیده شده و محصول نیز با استفاده از یک پمپ برای انتقال به سیستم پُرکن خارج می شود.
هنگام استفاده از سیستم های مداوم، لازم است تا مواد جامد را توسط فراکمتومتر به طور مداوم کنترل کرد که این عمل یا از طریق واحد نصب شده در درون خط و یا ترجیحاً از طریق واحدهای اتوماتیک با فیدبک الکتریکی برای کنترل تبخیرکننده انجام می شود.
با توجه به شرح فرآیندهای فوق، روش تغلیظ تحت فشار اتمسفریک انتخاب می شود. زیرا این روش در نهایت سادگی، محصول خوب ارائه می دهد و نیازی به تکنولوژی خارجی و ارزبری ندارد. در مرحله تغلیظ و پخت محصول امکان استفاده از روشهای مختلف که قبلاً شرح داده شده است، امکان پذیر می باشد. در این طرح جهت پخت و تغلیظ از روشهای تغلیظ تحت فشار یا اتمسفریک بسته به نوع مربا و سادگی عملیات استفاده خواهد گردید. لازم به ذکر است که سایر مراحل، کاملاً مشابه بوده و دارای خطوط تولید و تجهیزات یکسانی خواهند بود.
 
 
 
2-3  تشریح فرآیند تولید منتخب
در این بخش با توجه به اینکه این واحد می تواند به تولید مرباهای مختلفی بپردازد. ابتدا به تشریح عملیات تولید مربای هویجی که از نظر فرآیند تولید با تولید مربای بِه و سیب مشابه می باشد پرداخته می شود و شپش فرآیند تولیدی مربای آلبالو توضیح داده می شود.
 
فرآیند تولید مربای هویج
1- تعیین افت هویج در ابتدای ورود به واحد تولیدی
هویج خریداری شده پس از ورود به کارخانه توسط آزمایشگاه افت زده می شود که میزان آن بستگی به مقدار خاک، سالم بودن هویج و مواد زائد دیگر دارد که مقدار آن از 50-10% تغییر می کند و معمولاً بین 15-10% می باشد.
2- شستشو و پوست گیری هویج
پس از تعیین درصد افت برای هویج های خریداری شده، توسط دستگاه شستشو و پوست گیر که تقریاً به طول 4 متر است عملیات شستشو و پوست گیری انجام می شود. این دستگاه از دو قسمت تشکیل شده است، قسمت ابتدای دستگاه مربوط به شستشو است که آب آن توسط نازل آبی بر روی هویجهایی که در استوانه متحرک مرکزی دستگاه در حال حرکت هستند پاشیده می شود و هویج تمیز می گردد. سپس هویج ها در مخزن سود 7-5% دستگاه به مدت 3-2 دقیقه قرار می گیرند تا پوست آنها نرم شود. در این مدت توسط بخار، حرارت سود را به  90 می رسانند که تحت تأثیر سود و حرارت پوست هویج نرم شود. سپس در اثر چرخش استوانه مرکزی دستگاه دارای سوراخ ها و زائده هایی است که هویج از دهانه دستگاه بیرون می آید و وارد استوانه مشبک چرخان می شود. استوانه مشبک چرخان دارای تقریباً طول 2 متر بوده و دارای سوراخ ها و زائده هایی در دیواره می باشد که در اثر چرخیدن، پوست هویج با زائده ها و لبه های سوراخ های آن تماس پیدا کرده و پوست آنها را جدا می کند. ضمناً در محور مرکزی استوانه لوله ای تعبیه شده است که توسط آن آب بافشار زیاد بر روی هویج ها پاشیده می شود و پوست های جدا شده را خارج و هویج ها را شستشو می دهند. بعد هویج های پوست گرفته شده وارد وارد حوض آبی می شوند  تا شستشوی نهائی روی آنها انجام شوند.
3- قطعه قطعه کردن و رنده کردن
هویج ها پس از پوست گیری و شستشوی نهائی توسط کارگران به صورت قطعه های 3-2 سانتی متر در محور عرضی در آمده و سپس قطعات به دست آمده توسط جعبه های 20 کیلو گرمی به داخل دستگاه رنده ریخته می شود. دستگاه رنده سیستمی شبیه چرخ گوشت دارد و فقط تیغه آن فرق می کند. تیغۀ رنده کن صفحه ای است که توسط الکتروموتور با سرعت زیاد می چرخد و هویج ها مستقیماً بر روی تیغه ریخته می شود و به صورت خلال های منظم و یکنواخت در می آید و در جعبه های 20 کیلو گرمی جمع آوری می شوند.
 4- پخت مربا
پخت مربا در دیگ های دو جداره انجام می شود بدین صورت که ابتدا خلال ها را داخل دیگ ریخته و مقدار معینی آب بر روی آنها می افزایند. شیر بخار را باز کرده و حرارت می دهند تا زمانی که خلال ها پخته و نرم شوند (مدت زمان مورد نیاز جهت پخت خلال های هویج 5/1 -1 ساعت طول می کشد). پس از پخته شدن خلال ها به آن شکر اضافه می کنند (نسبت مخلوط کردن هویج با شکر 45% هویج و 55% شکر می باشد.) به طوری که پس از ذوب و مخلوط درون با خلال ها و جوش خوردن بریکس آن به 68 برسد. وقتی مربا به بریکس مورد نظر رسید حرارت را قطع و مقدار معینی بنزوات سدیم با مقداری شکر مخلوط کرده و به مربا اضافه می کنند به طوری که در محلول نهایی مقدار بنزوات ppm 400 باشد ( بنزوات سدیم به عنوان ضد کپک می باشد و از رشد کپک ها در مربا جلو گیری می نماید.) در طول مدت زمان پختن، گاهگاهی مربای هویج را توسط پارو بهم می زنند و در نهایت مقدار معینی اسید سیتریک جهت جلو گیری از شکرک زدن مربا اضافه می کنند تا pH محصول نهایی به 5/4 برسد و پس از جوش دادن مربا حرارت دادن را قطع می کنند و مربا را آماده بسته بندی می نمایند.
5- پر کردن در شیشه و در بندی
بسته بندی مربا در داخل شیشه های 400 گرمی انجام می گیرد. بدین صورت که شیشه ها پس از شستشو در حوضچه آب بر روی میزهای پر کن مربا گذاشته می شوند و در حین عبور از زیر دستگاه پر کن، مربا در شیشه ها به میزان معینی ریخته می شود. پس از آن توسط کارگر در گذاری و درب بندی وغلاف گذاری می شود و پس از عبور از تونل بخار، غلاف ها ذوب شده و باعث عدم نفوذ آب در موقع پاستوریزاسیون می گردد. پس از آن شیشه های مربا در سبد جمع آوری می شود و در دیگ های پاستوریزاسیون (اتو کلاوها)عمودی پاستوریزه می گردد.
6-پاستوریزاسیون مربا
پس از بسته بندی مربا در شیشه ها، عمل پاستوریزاسیون انجام می گیرد. مدت زمان پاستوریزاسیون بستگی به ظروف بسته بندی محصول دارد. در مورد مربا چون یک محصول اسیدی می باشد و ظروف آن نیز شیشه 4/0 کیلوگرمی است لذا درجه حرارت
85-80 درجه سانتیگراد به مدت 20 دقیقه عمل پاستوریزاسیون انجام می گیرد پس از حرارت دادن جهت سرد کردن بر روی آنها آب سرد می ریزند تا خنک گردند.( تا درجه حرارت 40 درجه سانتیگراد)
 
7-بر چسب زنی و کارتن چینی
پس از پاستوریزاسیون مربا به علت خنک شدن تا 40 درجه سانتیگراد خود به خود اطراف شیشه ها خشک می گردد و پس از خشک شدن بر چسب مورد نظر توسط دستگاه بر چسب زنی زده می شود. پس از طی زمان قرنطینه به مدت 15 روز در انبار محصول، شیشه ها در کارتن چیده و به بازار مصرف عرضه می گردد. فرآیند شماتیک تولید مربای هویج در شکل (1-3)ارائه می گردد.
 
 
هویج
 
تعیین افت هویج
 
شستشو
 
پوست گیری شیمیایی
 
قطعه قطعه و رنده کردن
 
تانک پخت
 
پر کردن شیشه
 
درب  بندی و غلاف گذاری شیشه
 
اگزاستر
 
پاستوریزاسیون
 
 
 
خنک سازی
 
برچسب زنی
 
قرنطینه
 
بسته بندی
 
انبار محصول
 
 
 
 
 
 
 
شکل (1-3) فرآیند شماتیک تولید مربای هویج
 
 
 
 
تشریح فرآیند تولید مربای آلبالو
آلبالوهایی که توسط کامیون در جعبه های پلاستیکی یا چوبی به کارخانه حمل می شود در ابتدای خط تولید در ظروف پلاستیکی خیسانده شده (در آب سرد) و پس از آن توسط دستگاه دم گیری می شود. سپس کاملاً توسط آب فشان infect)) شسته می شودو بعد توسط کارگر در دستگاه هسته گیری ریخته و هسته آن جدا می گردد. آلبالوهای هسته گیری شده توسط ترازو وزن شده سپس جهت پخت به دیگ پخت حمل می گردد. در دیگ پخت به نسبت مساوی شکر ریخته و حرارت می دهند تا کاملاً آب آلبالو خارج شده با شکر مخلوط شود پس از آنکه آلبالو کاملاًبا شکر مخلوط شد با مقداری از شکر لازم در فرمول پکتین را مخلوط کرده می ریزند.(علت مخلوط کردن پکتین با شکر این است که به صورت کلوخه کلوخه در نیاید). پکتین باعث ژله شدن بافت مربا می گردد. در نهایت پس از آنکه بریکس مربا به حدود 68 درجه رسید، اسید سیتریک به مربا اضافه می کنند تا از شکرک زدگی مربا جلوگیری گردد. مدت زمان پخت مربای آلبالو در درجه حرارت جوش به مدت نیم ساعت می باشد.
 
اگر ابتدا و در موقع حرارت دادن مربا اسید سیتریک اضافه شود هیدرولیز پکتین می گردد و خاصیت خودش را از دست می دهد.همچنین باعث قهوهای متمایل به سیاه شدن رنگ مربا می شود. لازم به یادآوری است که در ضمن هسته گیری آلبالو یک مقدار از آب آلبالو نیز وارد هسته شده و خارج می شود برای گرفتن این مقدار آب، آنرا توسط غربالهایی با سوراخ نسبتاً ریز صاف می کنند و آب گرفته شده را در ریگ پخت مربا اضافه می کنند. فرآیند تولید شماتیک آلبالو در شکل (2-3) ارائه می گردد.
 
 
 
 
 
آلبالو
 
دم گیری
 
شستشو
 
دم گیری
 
هسته گیری
 
پخت
 
پر کردن شیشه
 
اگزاستر
 
پاستوریزاسیون
 
 
 
خنک سازی
 
برچسب زنی
 
قرنطینه
 
بسته بندی
 
انبار محصول
 
درب  بندی و غلاف گذاری شیشه
 
 
 
 
 
شکل (2-3) فرآیند شماتیک تولید مربای آلبالو
 
3-3 بررسی ایستگاهها ، مراحل و شیوه های کنترل کیفیت
رشد و تکامل صنایع جهان تا حدود زیادی مرهون رقابت بین واحدهای صنعتی می باشد. در این راستا هر واحد صنعتی با افزایش کیفیت محصولات خود، سعی در کسب سهم بیشتری از بازار را دارد و این روند به مرور زمان باعث بهبود کیفیت محصولات و در نتیجه رشد کیفی جوامع صنعتی شده است. کنترل کیفیت جهت تعیین صحت عمل تولید، مطابق مشخصات فنی تعیین شده برای محصول انجام می گیرد. این عملیات سبب می گردد تا ضمن جلو گیری از تولید محصولات معیوب، از هدر رفتن سرمایه ها جلوگیری به عمل آمده و قیمت تمام شده محصول کاهش یابد.
به طور کلی اهداف کنترل کیفیت را می توان به صورت زیر خلاصه کرد:
ü     حفظ استانداردهای تعیین شده
ü     تشخیص و بهبود انحرافات در فرآیند تولید
ü     تشخیص و بهبود محصولات خارج از استاندارد
ü     ارزیابی کارآیی افراد واحدها
به عبارت دیگر می توان گفتکنترل کیفیت عبارت است از اطمینان از تهیه و تولید کالا و خدمات، بر طبق استانداردهای تعیین شده و بازرسی به عنوان یکی از اجزاء جدایی ناپذیر کنترل کیفیت به منظور شناخت عیوب و تهیه اطلاعات مورد نیاز برای سیستم کنترل کیفی در همه واحدهای صنعتی انجام می گیرد. مراحل بازرسی کلی با توجه به وضعیت هر صنعت به ترتیب ذیل می باشند:
1) در مرحله تحویل مواد اولیه
2) در مرحله آغاز تولید
3) قبل از آغاز عملیات پر هزینه
4) قبل از شروع عملیات غیر قابل بازگشت
5) پیش از آغاز عملیاتی که سبب پوشیده شدن عیوب می گردد
6) در مرحله پایانی کار  
 
هر یک از مراحل بازرسی ممکن است در محل عملیات یا آزمایشگاه انجام گیرد.
در این واحد با توجه به ویژگیهای این صنعت، هر یک از مراحل ضروری کنترل کیفی و محل انام این آزمایشها تعیین خواهد شد. مطابق آنچه گفته شد، کنترل کیفیت را باید در سه مرحله اعمال نمود:
1) کنترل کیفیت مواد اولیه
2) کنترل حین تولید
3) کنترل نهائی
که هر یک از موارد فوق در زیر شرح داده می شود.
 
1) کنترل کیفیت مواد اولیه
در شروع به کار واحد همانطوری که در بخش (2-3) بیان گردید مواد اولیه از قبیل میوه، شکر، آب، اسید سیتریک، پکتین و اسانس مورد نیاز است که برای کنترل آنها موارد ذیل قابل انجام می باشد:
-   میوه باید از نظر رنگ، رسیدگی، عدم فساد و سایر پارامترها مورد کنترل قرار گیرد.
-   شکر مصرفی بایستی عاری از هر گونه ناخالصی و با رطوبت استاندارد تهیه گردد.
-   آب باید مطابق استاندارد ملی ویژگیهای آب آشامیدنی شماره 1053 باشد.
-   پکتین و اسید سیتریک باید از نظر خلوص مورد بررسی قرار گیرند.
-   اسانس باید از نظر نوع طعم رسیدگی شود.
 
2) کنترل حین تولید
یکی از کنترل های مهم در حین عملیات تولید، آزمایش درجه بریکس محصول است که توسط آزمایش خاتمه عملیات پخت تشخیص داده می شود. در ضمن مراحل تولید پس از مرحله شستشو و پوست کنی با بازدید چشمی میوه های نامرغوب جدا می گردد و در مرحله بعد از پخت در دیگ، pH و پکتین محصول باید کنترل شود و پس از پر کردن نیز باید با بازدید چشمی از نظر پر بودن و  نداشتن مواد زائد، فرآیند مورد کنترل قرار می گیرد.
 
 
3) کنترل نهائی
نمونه برداری باید مطابق استاندارد ملی ایران شماره 2836 ( نمونه برداری از فرآورده های بسته بندی شده که مصرف غذائی دارند) باشد. ضمناً نمونه برداری برای تعیین ویژگیهای میکروبی باید مطابق استاندارد روش کنترل سترونی تجارتی فرآورده های غذایی بسته بندی شده در بسته های نفوذ ناپذیر شماره 2326 ایران انجام گیرد.
 
 
پس از بسته بندی و نمونه برداری باید محصول از نظر موارد ذیل بررسی و کنترل شود:
1. طعم و بو به روش ارزشیابی حسی انجام گیرد که بهتر است با یک نمونه مرغوب مورد مقایسه قرار گیرد.
2. کنترل رنگ محصول توسط کنترل چشمی انجام می گیرد.
3. درصد پری شیشه طبق بند (8-3) استاندارد ملی شماره 214 حداقل باید برابر با 95% باشد.
4. آزمون های مواد جامد محلول در آب، اسیدیته، pH، محتوای میوه، پکتین، شن وخاک، حشرات، فلزات موجود مطابق استاندارد ملی 214 باید مقادیر مجاز را دارا باشند.
5. بسته بندی این فرآورده می تواند در شیشه مطابق استاندارد شماره 1409 – ویژگیهای ظروف شیشه ای برای محصولات غذایی و آشامیدنی، و در قوطی طبق استاندارد شماره 1881 ویژگیهای ظروف غیر قابل نفوذ برای نگهداری مواد غذایی (مقررات عمومی) و یا بر اساس استاندارد شماره3331 ویژگیهای انواع بسته بندی مواد خوراکی در ظروف شکل داده شده از مواد پلیمری و ورقه های آلومینیومی بسته بندی می شود.
6. نشانه گذاری باید طبق بند 7 استاندارد ملی شماره 214 انجام گیرد.
 
4-3  تعیین ظرفیت، برنامه تولید و شرایط عملکرد واحد
انتخاب ظرفیت و برنامۀ تولید مناسب برای واحدهای صنعتی علاوه بر بهره برداری بهینه از سرمایه گذاری انجام شده، عاملی در جهت کسب بیشترین سود ممکن خواهد بود. نظر به این که احداث واحدهای صنعتی مستلزم سرمایه گذاری اولیه ای است که در بعضی موارد تقریباً ثابت است، لذا انتخاب ظرفیت های خیلی کم، سودآوری طرح را غیر ممکن می سازد. علاوه بر آن در صنایع انتخاب ظرفیتهای بالا، سرمایه گذار را مجبور به تأمین سرمایه زیادی می کند. لذا در این بخش با توجه به بررسی بازار، شناخت کانونهای مصرف، نیازهای داخلی، امکان صادرات و ...، ظرفیت طرح با توجه به سودآوری ظرفیتهای بالا و محدودیتهای موجود در صنایع و نیازهای مصرفی تعیین می گردد.
با در نظر گرفتن موارد فوق ظرفیت این طرح 450 تن انواع مربا (720 تن هویج، 360 تن مربای سیب، 180 تن مربای به، 360 تن مربای آلبالو و 180 تن مربای توت فرنگی) در سال برآورد می گردد.
بدیهی است که اکثر صنایع در سالهای اول احداث، دارای مشکلات فنی داخلی، مشکلات بازاریابی و ورود به صحنه رقابت می باشند.
بر این اساس برنامه تولید پیشنهادی برای پنج سال اول راه اندازی به صورت جدول (0-3) می باشد.
 
 
جدول (0-3) درصد تولید نسبت به ظرفیت اسمی در پنج سال اول راه اندازی
سال اول
سال دوم
سال سوم
سال چهارم
سال پنجم به بعد
75
85
100
100
100
 
 
 
بالا بودن هزینه های متغیر تولید، مشکلات ناشی از مدیریت واحدهای چند شیفت از جمله مواردی است که در تمایل به کاهش شیفتهای کاری مؤثر است. از سوی دیگر تمایل به استفاده بیشتر از سرمایه گذاری انجا شده، توانایی افزایش ظرفیت با سرمایه گذاری ثابت، مشکلات ناشی از عملکرد ناپیوسته خط تولید، زمانهای تلف شده در راه اندازی خط تولید از جمله مواردی هستند که در افزایش شیفتهای کاری دخیل می باشند.
در این واحد با در نظر گرفتن چنین مواردی، یک شیفت کاری 8 ساعته در روز منظور می گردد. زمان مفید کار در هر شیفت کاری با توجه به بیکاریهای مجاز (Allowances)، 5/7 ساعت می باشد.
تعداد روزهای کاری در هر سال با توجه به تعطیلات رسمی و تعطیلات فصلی رایج در این صنعت 270 روز در نظر گرفته می شود.
 
5-3  معرفی مواد اولیه طرح و برآورد مصرف هر یک
در این بخش با توجه به مشخصات فنی محصول، مواد اولیه مورد نیاز مصرفی معرفی و مشخصات فنی آنها بیان می گردد. سپس برای اختصار کلام، با توجه به ماهیت فرآیند تولید و با توجه به توضیحات ارائه شده در بخش (2-3)، در قالب یک جدول، میزان مصرف هر یک از مواد معرفی شده برای تولید یک واحد محصول ذکر و براساس میزان ضایعات و ظرفیت تولید طرح، مقدار مصرف سالیانه محاسبه می گردد. همچنین با توجه به مشخصات فنی عنوان شده برای هر ماده نسبت به منابع تأمین آنها تصمیم گیری می گردد. لازم به ذکر است که در این بررسی از ذکر مواد و ملزومات غیر اصلی و کم مصرف که دارای ارزش فنی و اقتصادی ناچیزی هستند، خودداری می گردد.
به همین منظور 5/3 درصد ارزش مواد مصرفی کارخانه به این اقلام اختصاص داده می شود.
 
1-5-3  معرفی مواد اولیه مورد نیاز طرح
عمده مواد اولیه مربا میوه و شکر ی باشد که در جدول (1-3) ضایعات میوه پس از شستشو و درصد میوه و شکر را در مربا نشان می دهد.
 
 
 
 
 
 
جدول (1-3) درصد ضایعات مواد اولیه و نسبت مخلوط آنها در محصول
 
نوع مربا
 
درصد ضایعات میوه
 
درصد عمده ترین مواد در محصول
میوه
شکر
آب
آلبالو
15%
51
49
-
هویج
15%
45
40
15
به
20%
28
43
29
سیب
15%
38
38
24
توت فرنگی
5%
45
40
15
 
آنچه باید درمورد انتخاب ماده اولیه مخصوصاً میوه جات مورد توجه قرار می گیرد عبارتند از:
شناسایی کامل گونه یا واریته مواد اولیه با توجه به نوع محصول، نحوه کاشت و برداشت محصول، درجۀ خلوص و نوع ناخالصی، مواد افزودنی کشاورزی و صنعتی، حالت فیزیکی، شرایط میکروبی، وضع بهداشتی از نظر وجود باقیمانده ها، فضولات، حشرات و جوندگان و قارچها، شرایط حمل و نقل، شرایط نگهداری در انبار از نظر زمان، درجه حرارت، رطوبت نسبی و ترکیب هوای آن.
جدول (2-3) مواد اولیه مصرفی واحد را فهرست وار معرفی می نماید:
 
 
 
 
 
جدول (2-3) مواد اولیه
1
شیشه مربا: به ظرفیت 400 گرم
2
شکر
3
آلبالو
4
توت فرنگی
5
کارتن
6
سیب
7
پکتین
8
هویج
9
به
10
برچسب
11
مواد شوینده و پاک کننده
12
اسید سیتریک
 
 
2-5-3  برآورد مصرف مواد اولیه
با توجه به جدول (2-3) و مشخصات فنی محصول، میزان مصرف مواد اولیه اصلی و میزان ضایعات آنها در جدول (3-3) درج شده است. همچنین با توجه به مشخصات فنی عنوان شده و امکانات کارخانجات داخلی، نسبت به محل تأمین هر یک از مواد اولیه تصمیم گیری شده است.
 
 
 
جدول (3-3) برآورد مصرف سالیانه مواد اولیه مورد نیاز
 
ردیف
 
نام مواد اولیه
 
مشخصات فنی
میزان مصرف در محصول
درصد ضایعات
مصرف سالیانه
 
منبع تأمین
مقدار          واحد
1
شیشه مربا
 
 
 
4546
هزار عدد
داخل
2
شکر
 
 
 
800
تن
داخل
3
آلبالو
 
 
 
216
تن
داخل
4
توت فرنگی
 
 
 
3/85
تن
داخل
5
کارتن
 
 
 
189400
عدد
داخل
6
سیب
 
 
 
161
تن
داخل
7
پکتین
 
 
 
36
تن
داخل
8
هویج
 
 
 
2/381
تن
داخل
9
به
 
 
 
63
تن
داخل
10
برچسب
 
 
 
4546
هزار عدد
داخل
11
مواد شوینده و پاک کننده
 
 
 
1200
کیلو گرم
داخل
12
اسید سیتریک
 
 
 
1500
کیلو گرم
داخل
 
 
 
 
 
6-3  دستگاهها و تجهیزات خط تولید
به کارگیری ماشین آلات و دستگاههای مناسب از اساسی ترین ارکان طراحی واحدهای صنعتی می باشد، چرا که انتخاب ماشین آلات مناسب می تواند در بهبود کیفیت محصول و بهینه سازی سرمایه گذاری نقش مؤثری داشته باشد. در این بخش با توجه به توضیحات ارائه شده در بخش (2-3)، ضمن بیان مشخصات فنی ماشین آلات منتخب و نحوۀ تأمین آنها از داخل یا خارج کشور، با استفاده از رابطۀ کسر ماشین، تعداد هر یک از ماشین آلات طرح محاسبه می گردد:
 
 = تعداد ماشین مورد نیاز
 
 
پس از محاسبه تعداد دستگاهها و ماشین آلات مورد نیاز، با توجه به چگونگی جریان تولید، نحوه استقرار ماشین آلات در سالن تولید ارائه می گردد.
دستگاهها و ماشین آلات مناسب در خط تولید، علاوه بر بهبود کیفیت محصولات تولیدی و بهینه نمودن سرمایه گذاری اجرای طرح، سودآوری مطلوبی را نیز به همراه خواهد داشت و در نقطه مقابل نامناسب بودن تجهیزات و عدم کنترل دقیق روی آنها موجب نزول کنترل کیفیت محصول، از دست دادن بازار مصرف و همچنین بالا رفتن هزینه های عملیاتی خواهد شد.لذا انتخاب دستگاههایی با ظرفیت مناسب و چیدن صحیح در سیستم عملیاتی، هماهنگی دقیق آنها یکی از اساسی ترین مراحل مطالعات انجام شده جهت تأ سیس یک واحد صنعتی می باشد.
لازم به ذکر است که در این بر آورد ابزار آلات و قید و بستهای مورد نیاز که دارای قیمت پایینی هستند، مورد بررسی قرار نمی گیرند و در بخش محاسبات مالی 5 درصد ارزش ماشین آلات اصلی به این موارد اختصاص     می یابد.                                                               
 
1-6-3  معرفی تجهیزات و دستگاههای خط تولید
جدول (4-3) نام هر یک از ماشین آلات مورد نیاز خط تولید را ارائه می نماید:
 
 
جدول (4-3) معرفی ماشین آلات و تجهیزات خط تولید
ردیف
نام ماشین
ردیف
نام ماشین
1
اتوکلاو اتمسفریک
8
پری هیتر
2
دیگ پخت تحت خلاء
9
شستشو بالابر پیاله ای
3
هسته گیر
10
پوست گیری شیمیایی
4
سبد اتوکلاو
11
نوار بازرسی
5
درب بند
12
خرد کن
6
فیلتر
13
دیگ پخت دوجداره با همزن
7
دمگیر آلبالو
 
 
 
 
 
 
 
الف) دستگاه شستشو بالابر پیاله ای
جهت شستشوی انواع میوه جات از دستگاه شستشو بالابر پیاله ای استفاده می گردد. میوه جات قبل از فرآیند باید با آب شسته و عاری از تمام اجسام خارجی از قبیل گرد و خاک، سموم یا آلودگی های دیگر گردند که این اعمال در کیفیت محصول و خصوصاً از نظر آلودگی های شیمیایی و میکروبی مهم و اساسی است. این دستگاه در خط تولید مربا جهت شستشوی انواع میوه جات مورد استفاده قرار گرفته و میوه جات پس از شستشو در مخزن مربوطه که جهت شستشوی بهتر مجهز به پمپ هوادهی نیز می باشد به وسیله بالابر پیاله ای به نوار بازرسی منتقل می گردد. جنس قسمت های اصلی دستگاه از استینلس استیل بوده و تمیز کردن و سرویس آن بسیار آسان است.
مشخصات این دستگاه عبارتند از:
 
طول
280 سانتیمتر
ارتفاع
150 سانتیمتر
عرض
65 سانتیمتر
قدرت الکتروموتور
6 کیلو وات
 
 
 
ب) نوار بازرسی با سکوی دو طرفه
نوار بازرسی جهت بازدید، طبقه بندی و سورتینگ میوه ها بعد از شستشو مورد استفاده قرار گرفته و وجود این دستگاه در خط تولید مرباجات ضروری است.
دستگاه شامل یک نوار نقاله به عرض 50 سانتیمتر است که محصول در روی آن در حال حرکت بوده و بازرسی میوه ها توسط کارگران که در روی سکوی طرفین دستگاه ایستاده اند انجام می شود. ابعاد معمولی این دستگاه به شرح زیر است:
 
 
 
طول
400 سانتیمتر
ارتفاع
150 سانتیمتر
عرض نوار
50 سانتیمتر
عرض دستگاه
200 سانتیمتر
قدرت الکتروموتور
6 کیلو وات
 
 
 
 
ج) دستگاه دمگیر آلبالو
این دستگاه برای دمگیری آلبالو در خط تولید مربای آلبالو مورد استفاده قرار می گیرد.
دستگاه تشکیل شده از تعدادی میل گرد با روپوش پلاستیکی بهداشتی که توسط دو دستگاه الکتروموتور که در طرفین دستگاه قرار گرفته اند در خلاف جهت یکدیگر به چرخش درآمده و بدین ترتیب دم آلبالو گرفته می شود. در روی دستگاه قسمت پخش آلبالو قرار گرفته که با حرکت رفتو برگشت افقی آلبالو را در طول دستگاه پخش کرده و همزمان آب نیز با فشار روی آن می ریزد. استفاده از این دستگاه هزینه های کارگری را کم می کند. مشخصات این دستگاه به شرح ذیل است:
 
طول دستگاه
150 سانتیمتر
عرض دستگاه
150 سانتیمتر
ارتفاع دستگاه
100 سانتیمتر
قدرت الکتروموتور
6 کیلو وات
 
 
 
 
 
د) دستگاه پوستگیر شیمیایی
این دستگاه برای گرفتن پوست هویج، به و سیب در خط تولید تعبیه شده است. سود با درصد معین در مخزن پایین دستگاه که محتوی آب است ریخته می شود و توسط یک پمپ از مبدل حرارتی عبور می یابد تادرجه حرارت آن به 90 برسد. سپس توسط چند اسپری به روی میوه ها پاشیده می شود این عمل سبب می گردد تا پکتات کلسیم بر روی پوست و گوشت میوه اثر گذاشته و آن را به صورت پکتات سدیم به رنگ قهوه ای درآورد. پکتات سدیم در اثر دوشش آب از میوه کنده می شود. البته زمان عبور میوه ها از زیر دوش ها حتماً باید تنظیم شود زیرا اگر مدت زمان ماندگاری بیشتر باشد سود به غیر از پوست، گوشت میوه ها را از بین خواهد برد. به منظور استفاده مجدد از سود استفاده شده، آن را از فیلتر عبور می دهند و کلیه ناخالصی ها و پوست های همراه آن را جدا می نمایند. به طور کلی سود در حال سیرکوله می باشد و وقتی که خاصیت خود را از دست داد با محلول آماده قبلی تعویض می شود. در قسمت دوم در اثر چرخش استوانۀ مشبک چرخان که دارای 2 متر طول است و دارای سوراخ ها و زائده ها در دیواره ها می باشد در اثر چرخیدن پوست میوه با زائده ها و لبه های سوراخ های آن تماس پیدا کرده و جدا می شود ضمناً در محور استوانه لوله ای تعبیه شده است که توسط آن آب با فشار زیاد بر روی میوه ها پاشیده می شود و پوست های جدا شده را خارج و میوه ها را شستشو می دهند. مشخصات این دستگاه به صورت زیر است:
 
طول
200 سانتیمتر
عرض
100 سانتیمتر
ارتفاع
150 سانتیمتر
قدرت الکتروموتور
4 کیلو وات
 
 
 
 
 
 
ه) بشکه استیل
هویج های پوست گیری شده در یک بشکه به حجم 500 لیتر که حاوی محلول 5/0% ویتامین E و 1% اسید سیتریک جهت احیاء کنندگی و خنثی کردن سود باقیمانده می باشد ریخته می شود. استفاده از محلول فوق برای هویج هایی که پوست گیری شده اند لازم است. ابعاد این بشکه به صورت ذیل است:
 
قطر
100 سانتیمتر
ارتفاع
100 سانتیمتر
 
و) دستگاه هسته گیر
میوه های هسته دار از جمله آلبالو و گیلاس توسط دستگاه این هسته گیری می شوند. این وسیله از دو غلتک ساخته شده که یکی حالت ارتجاعی داشته و دیگری به صورت برآمدگی های مخصوص است. میوه های هسته دار در بین این دو غلتک قرا گرفته و در اثر چرخش غلتک ها هسته از پایین گرفته شده و گوشت میوه در روی غلتک غیر ارتجاعی مانده و توسط شانه از آن جدا شده و به داخل ظرف ریخته می شود. مشخصات این دستگاه عبارتند از:
 
طول
100 سانتیمتر
عرض
50 سانتیمتر
ارتفاع
200 سانتیمتر
قدرت الکتروموتور
5/7 کیلو وات
 
 
 
 
ز) دستگاه خرد کن
کلیه میوه های دانه دار از جمله سیب، هویج و به، توسط دستگاه خرد کن خرد شده و برای بهتر گرفته شدن پوست و دانه به پری هیتر ((Pree-Heater منتقل می کنند. مشخصات دستگاه خرد کن به صورت زیر است:
 
 
طول
100 سانتیمتر
عرض
50 سانتیمتر
ارتفاع
200سانتیمتر
قدرت الکتروموتور
5/7 کیلو وات
 
 
ح) پری هیتر (Pree-Heater)
توسط پری هیتر حرارت اولیه به میوه های خرد شونده داده می شود.
استفاده از پری هیتر دارای مزایای زیر است:
-   از بین رفتن آنزیم های موجود در میوه
-   کم کردن بار میکروبی
-   باز شدن بافت میوه که کمک به عمل صافی می کند.
مشخصات پری هیتر عبارتند از:
 
 
طول
200 سانتیمتر
عرض
50 سانتیمتر
ارتفاع
150 سانتیمتر
قدرت الکتروموتور
10 کیلو وات
 
 
ط) دیگ پخت با هم زن جداره رو باز
این دیگ جهت پخت مرباهایی مثل هویج که بافت سفت دارند استفاده می شود که ظرفیت آن در هر بچ (Batch) 250 کیلوگرم مربا می باشد.
 
ی) دیگ پخت تحت خلاء
آب میوه همراه با گوشت جهت تهیه مربا به داخل دیگ تحت خلاء مکیده می شود و شربت مربا طبق فرمول های مربوطه برای هر کدام از میوه ها قبلاً توسط شربت ساز آماده شده و بعد از طی مراحل مخصوص به دیگ تحت خلاء اضافه می گردد.
فرموله کردن شربت برای هر کدام از میوه ها فرق می کند ولی در حالت کلی از اسید سیتریک، شکر و ژله برای مرباجات استفاده می شود:
 
طول با سکو
250 سانتیمتر
عرض با سکو
250 سانتیمتر
ارتفاع
5 سانتیمتر
قدرت الکتروموتور
9 کیلو وات
 
 
 
ک) دستگاه درب بندی مربا
مربای آماده شده توسط قیف تخلیه مربا به داخل شیشه 400 گرمی ریخته شده و توسط دستگاه درب بندی می شود.
مشخصات دستگاه درب بندی شیشه عبارتند از:
طول
100 سانتیمتر
عرض
50 سانتیمتر
ارتفاع
117 سانتیمتر
قدرت الکتروموتور
6/2 کیلو وات
ل) اتوکلاو اتمسفریک
بعد از درب بندی، شیشه ها جهت پاستوریزاسیون به اتوکلاو منتقل می شوند. عمل پاستوریزاسیون را تقریباً می توان در اتوکلاو روباز انجام داد.
اتوکلاو عمودی روباز جهت پاستوریزاسیون مربای میوه جات که در درجه حرارت جوش پاستوریزه می شوند و برای ظروف شیشه ای قابل مصرف است. اتوکلاو مجهز به لوله ورود و خروج و دما سنج می باشد.
مشخصات این دستگاه عبارتند از:
 
قطر مخزت اتوکلاو
90 سانتیمتر
ارتفاع مخزن
100 سانتیمتر
ارتفاع کل اتوکلاو
150 سانتیمتر
 
م) سبد اتوکلاو – گاری حمل سبد
شیشه ها پس از درب بندی توسط نوار به داخل سبدهای مخصوص ریخته شده که توسط جرثقیل سقفی به داخل اتوکلاو گذاشته می شود و زمان و درجه حرارت برای میوه ها متفاوت است ولی در حالت عمومی می توان زمان را بین 60-30 دقیقه و درجه حرارت را بین 100-96 در نظر گرفت. پس از انجام عمل پاستوریزاسیون جهت ایجاد شوک حرارتی آب خنک روی شیشه ها ریخته می شود تا درجه حرارت آن به 40-35 برسد و با حرارت باقیمانده شیشه ها خشک می گردد تا اتیکت زده شود.
سبد ها از جنس ورق مشبک و ابعاد متناسب با اتوکلاو می باشد. هر اتوکلاو حداقل باید مجهز به دو سبد و گاری باشد.
با توجه به توضیحات مندرج در فوق، تعداد و منابع تأمین هر یک از ماشین آلات خط تولید در جدول (5-3) ارائه شده است.
جدول (5-3) فهرست ماشین آلات و تجهیزات خط تولید
ردیف
نام ماشین
مشخصات فنی
تعداد
منبع تأمین
1
اتوکلاو اتمسفریک
 
1
داخلی
2
دیگ پخت تحت خلاء
 
1
داخلی
3
هسته گیر
 
1
داخلی
4
سبد اتوکلاو
 
1
داخلی
5
درب بند
 
1
داخلی
6
فیلتر
 
1
داخلی
7
دمگیر آلبالو
 
1
داخلی
8
پری هیتر
 
1
داخلی
9
شستشو بالابر پیاله ای
 
1
داخلی
10
پوست گیری شیمیایی
 
1
داخلی
11
نوار بازرسی
 
1
داخلی
12
خرد کن
 
1
داخلی
13
دیگ پخت دوجداره با همزن
 
1
داخلی
 
یاسین اسماعیل نژاد
 

[ پنجشنبه 1392/03/09 ] [ 17:20 ] [ یاسان ]

[ ]